لا ينال ما عنده إلّا بتركها . 6 / 32 از نكوهيدگى دنيا « 1 » در پيشگاه خدا آن است كه كسى جز به ترك دنيا بدانچه نزد خداست دست نيابد .
3041 / 273 -
ما قدّمت من دنياك فلنفسك ، و ما أخّرت منها فللعدوّ . 6 / 84 آنچه از دنيا پيش فرستى از آن تو است ، و آنچه را پس انداختى مال دشمن است . « 2 »
3042 / 274 -
مصاحب الدّنيا هدف النّوائب و الغير . 6 / 131 كسى كه مصاحب و همراه دنيا باشد ، هدف و نشانهء مصيبتها و حوادث است .
3043 / 275 -
موتات الدّنيا أهون من موتات الآخرة . 6 / 130 مرگهاى دنيا آسانتر است از مرگهاى آخرت . « 3 »
3044 / 276 -
ما أفسد الدّين كالدّنيا . 6 / 54 چيزى همانند دنيا دين را تباه نكرده است .
3045 / 277 -
مثل الدّنيا كظلّك إن وقفت وقف و إن طلبته بعد . 6 / 134 حكايت دنيا و مثل آن همانند سايهء تو است كه اگر بايستى مىايستد ، و اگر به دنبال آن روى دور مىشود ( و به آن نخواهى رسيد ) .
3046 / 278 -
ما بالكم تفرحون باليسير من الدّنيا تدركونه ، و لا يحزنكم الكثير من الآخرة تحرمونه . 6 / 95 چه شده است شما را به اندكى از دنيا كه به دست آورديد شادمان شويد ، ولى اندوهگين نمىكند شما را آخرت بسيارى
هامش
( 1 ) - شارح ( ره ) « ذمامة » را به عهد و پيمان معنى كرده ، ولى « ذمام » به معناى نكوهيده و نكوهش شده نيز آمده كه ما نيز به همين معنى ترجمه كرديم ، ولى به احتمال قوى « ذمامة » تصحيف « دنائة » باشد كه به معناى پستى است .
( 2 ) اشاره است به آيهء شريفه كه فرمايد :إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ.
( 3 ) اين كلام شريف قسمت آخر خطبهء 54 - نهج البلاغة است ، كه درباره وضع خويش و جنگ و كارزار با مخالفان و پيمان شكنان بيان فرموده كه در پايان آن خطبه مىفرمايد :
« فكانت معالجة القتال اهون على من معالجة العقاب ، و موتات الدّنيا اهون على من موتات الآخرة » .
يعنى پس از آنكه وضع مردم را آنگونه ديدم تن به جنگ دادن آسانتر از اين است كه تن به كيفر الهى دهم ، و مرگهاى دنيا يعنى تحمل سختىها و شدائد دنيا ، براى من آسانتر است از تحمل دشوارىها و سختىهاى آخرت ، كه در اينجا از سختىهاى دنيا و آخرت به مرگ تعبير فرموده است .