اينكه در حال فراخى زندگى و نعمت سرمست گردد ، و در حال رنج و محنت سخت به خوارى و ذلّت افتد ( و دست نياز پيش ديگران برد ) .
2212 / 23 -
تعرف حماقة الرّجل فى ثلاث : فى كلامه فى ما لا يعنيه ، و جوابه عمّا لا يسئل عنه ، و تهوّره فى الأمور . 3 / 303 حماقت مرد در سه چيز شناخته شود : در سخن گفتنش در جايى كه به كار او نيايد ( و به او مربوط نيست ) و پاسخ دادنش از چيزى كه از او نپرسيدهاند ، و بىباكى و تهوّر او در كارها .
2213 / 24 -
صديق الأحمق في تعب . 4 / 210 دوست احمق ( پيوسته ) در رنج است .
2214 / 25 -
ركوب المعاطب عنوان الحماقة . 4 / 94 ارتكاب چيزهايى كه موجب نابودى است ، سر فصل حماقت و بىعقلى است .
2215 / 26 -
فقر الحمق لا يغنيه المال .
4 / 416 نيازمندى و فقر حماقت را ، ثروت و مال بر طرف نكند .
2216 / 27 -
كلّ فقر يسدّ ، إلّا فقر الحمق .
4 / 535 هر بيچارگى و هر فقرى را مىشود بست و بر طرف كرد ، جز بيچارگى و فقر حماقت و نادانى را .
2217 / 28 -
قطيعة الأحمق حزم . 4 / 498 بريدن و فاصله گرفتن از احمق دور انديشى است .
2218 / 29 -
من دلائل الحمق دالّة به غير آلة و صلف به غير شرف . 6 / 40 عشوهگرى و فخر بىجهت ، و لاف زدن بدون داشتن شرف و كمال از نشانههاى حماقت است .
2219 / 30 -
من كمال الحماقة الاختيال فى الفاقة . 6 / 19 از كمال حماقت تكبر در حال ندارى و فقر است . « 1 »
هامش
( 1 ) - تذكر اين نكته در اينجا لازم است كه منظور از اين كلام شريف اين است كه تكبر همه جا زشت و مذموم است مخصوصا در حال ندارى و فقر ، اما در برخى از موارد براى شخص فقير تكبّر ممدوح است ، چنانچه در باب تواضع بيايد كه امام عليه السلام فرمود : « ما أحسن تواضع الاغنياء للفقراء طلبا لما عند اللَّه و ما احسن تيه الفقراء على الاغنياء اتّكالا على اللَّه » چقدر نيكو است تواضع ثروتمندان در برابر فقيران به خاطر جلب رضايت خدا و چه نيكو است تكبّر فقيران در برابر ثروتمندان به خاطر توكّل بر خدا .