س - معانى حكم ظاهرى عند الاصوليين چيست ؟
1 - گاهى احكام ظاهرى عبارتند از : احكامى كه توسط اصول عمليه و ادلهء فقاهتى اثبات مىشود مثل : اصل برائت ، اصل استصحاب .
2 - گاهى احكام ظاهرى عبارتند از : احكامى كه از طريق امارات و اصول عمليه براى مجتهد عند الجهل به حكم واقعى ثابت مىگردد .
نكته : حكم ظاهرى به اين معنا ، اعمّ از حكم ظاهرى به معناى اوّل است چون حكم ظاهرى به معناى اوّل اختصاص به احكام ثابتشده از طريق اصول عمليه داشت و شامل امارات ظنيّه نمىشد .
لكن ؛ حكم ظاهرى به معناى دوّم شامل اين دسته از احكام هم مىشود ، و بحث در كتاب مربوط به حكم ظاهرى به همين معناى دوّم است .
س - معانى حكم واقعى عند الاصوليين چه مىباشد ؟
1 - احكامى كه به واسطه ادلهء اجتهاديه ثابت مىگردد مطلقا ، يعنى : اعمّ از اينكه : آن ادله يقينآور باشند . مثل : نص قرآن و سنت يا ظنيه و گمانآور باشد مثل : ظواهر قرآن و خبر واحد
2 - احكامى كه در لوح محفوظ ثبت شده و خداوند نسبت به آنها عالم است و انسانها چه مسلمان و يا كافر چه عالم و يا جاهل در آن احكام مشترك هستند .
س - منظور از امارات و اصول عمليّه چيست ؟
1 - امارات : طرق و راههاى هستند كه كاشف از واقع بوده و ما را به واقع مىرسانند مثل خبر واحد .
2 - اصول عمليّه : وظائفى هستند كه شرع مقدس براى كسى كه شاك و سرگردان است ، قرار داده تا در مقام عمل از سرگردانى نجات يابد ، لكن هيچگونه كاشفيّتى از واقع ندارد . مثل : اصل برائت .
س - مراد از ( امر ظاهرى ) چيست ؟
امر ظاهرى ؛ امرى است كه بواسطهء اصلى از اصول عمليّه و يا امارهاى از امارات ثابت مىگردد . فى المثل : اگر خبر واحد قائم شد بر اينكه : در عصر غيبت نماز جمعه به جاى نماز ظهر واجب است اين اصل ، حكم ظاهرى و وظيفهء ظاهريّه درست مىكند ، لكن ما يقين نداريم حكم اللّه واقعى كه در لوح محفوظ است همين باشد ، شايد غير از اين باشد .
س - آيا در مواردى كه دست ما از حكم واقعى ثابت عند اللّه كوتاه است و نسبت به آن جاهل
كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 383
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٣٨٣