بيان نكاتى مقدماتى و تطبيق اهم مطالب جناب آخوند ، شيخ انصارى ، مرحوم مظفر و مشهور در بحث اجزاء
س - احكام واقعى بر چند قسماند ؟
بر دو قسماند : 1 - احكام واقعى اولى
2 - احكام واقعى ثانوى
س - احكام واقعى اولى چه احكامى هستند ؟
احكامى هستند كه با ملاحظهء ذات و عناوين اوليشان با قطع نظر از شكّ و جهل مكلّف نسبت به حكم واقعى و با قطع نظر از عروض عناوين ثانوى مثل عنوان اضطرار ، اكراه ، عسر و حرج از جانب شارع جعل شدهاند . مثل : صوم ، صلاة ، زكات و . . . كه حكم وجوب روى ذات اينها رفته ، و اين افعال هركدام با عنوان اوليشان متعلّق وجوب شده ، چه ما بدانيم چه ندانيم .
س - احكام واقعى ثانوى چه نوع احكامى هستند ؟
احكامى هستند كه بعد از عروض عناوين ثانوى بر افعال مكلفين از جانب شارع وضع شدهاند .
مثلا : اگر آب پيدا نكردى ( و عنوان ثانوى اضطرار پيدا شد ) بجاى وضو تيمّم كن و نماز بخوان يعنى : در حال اختيار و امكان از آب استفاده كن كه چنين امرى از شارع صادر نمىشود .
س - مواردى از عناوين ثانوى را مثال بزنيد ؟
عسر و حرج ، ضرر ، اكراه ، اضطرار و . . .
س - احكام ظاهرى چه نوع احكامى هستند ؟
احكامى هستند كه در موارد جهل مكلّف نسبت به حكم واقعى از جانب شارع جعل شدهاند مثل : اصل برائت و اصل استصحاب . يعنى : اگر نسبت به حكم واقعى جاهل هستى بنا را بر برائت بگذار . فى المثل : وقتى نمىدانى كه استعمال سيگار حلال است يا حرام ، اصل برائت را جارى كن و بگو انشاءالله حلال است .
نكته : امروزه مىدانيم كه به دليل داشتن ضرر ، براساس قاعدهء لاضرر حرام است .
س - امر نسبت به افعال بر چند قسم است ؟
بر دو قسم است : واقعى ، ظاهرى .