مجزى از اعاده و قضاء است .
* چه تفاوتى ميان مسئله مرّة و تكرار و مسئله اجزاء و عدم اجزاء وجود دارد ؟ آيا اجزاء با مرّه و عدم اجزاء با تكرار يكى نيست ؟
- خير ، تفاوتشان اينست كه در بحث مرّه و تكرار بدنبال مشخص كردن حدود مأمور به بوديم ، بدين معنا كه مأمور به را يك بار بايد انجام داد و يا اينكه مىتوان آن را مكرّرا انجام داد .
- و امّا در بحث اجزاء فرض بر اينست كه حدّ مأمور به مشخص است و امر دلالت دارد بر مرّه و از اين جهت از محلّ بحث ما خارج است ، و لذا در اينجا بدنبال اين هستيم كه بدانيم آيا با انجام مأمور به غرض مولى حاصل مىشود يا نه ؟
پس : در آنجا نگرانى ما از حيث حدود بود و در اينجا از حيث حصول غرض . به عبارت ديگر :
- در آنجا بحث به لحاظ دلالت لفظيّه از نظر شارع بود بدين معنا كه مىخواستيم بدانيم امر و يا دليل خارجى كه از جانب شارع وارد شده است ، حدّ و حدود مأمور به را مرّه قرار داده است و يا مرّات ؟
- در اينجا بحث در رابطهء با حكم عقل است و ما مىخواهيم بدانيم كه آيا وقتى مأمور به را انجام مىدهيم ، عقلا غرض حاصل مىشود يا اينكه نه احتياج به انجام دوباره دارد ؟
* چه تفاوتى بين اين مسئله يعنى اجزاء و عدم اجزاء و مسألهء تبعيّت القضاء للاداء او بامر جديد وجود دارد ؟
فى المثل : مولى از دلوك شمس ( يعنى ظهر ) تا غروب آفتاب از ما نمازى را خواسته است ، به دليل يك ضربالاجلى ما نمىتوانيم اين نماز را بخوانيم و قضاى آن برعهدهء ما مىآيد . آيا اين قضا تابع اداء است ؟
- يعنى آيا همان امرى كه وارد شده و نماز ظهر و عصر را بر ما واجب كرده همان امر ادامه دارد تا اينكه ما مأمور به را انجام دهيم و لو در خارج از وقت ؟
حال : در اينجا نيز مولى عملى را از ما خواسته است و اين امر ادامه دارد تا اينكه غرض حاصل شود و به عبارت ديگر :
- در آنجا سؤال اين است كه امر ادامه دارد تا حصول مأمور به و لو در خارج وقت ؟
- در اينجا نيز سؤال اين است كه آيا امر ادامه دارد تا حصول غرض ؟
- بنابراين چه تفاوتى در بين اين مسئله وجود دارد درحالىكه در هر دو جا صحبت از ادامهء امر و عدم ادامه آن مىباشد ؟
كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 358
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٣٥٨