اكتفا نمايد در بجا آوردن اصل فعل و سقوط امر و تحصيل غرض مولى شك خواهد داشت كه آيا شد يا نشد ؟ در نتيجه : عقل وى از ابتدا او را ملزم و مكلّف به احتياط و انجام عمل به همراه قصد قربت مىنمايد .
بنابراين : اگر مكلّف رعايت احتياط را نكند و در واقع قصد قربت واجب باشد و شارع فردا او را مؤاخذه و عقاب نمايد ، عقاب و مؤاخذهاش بجا بوده و از نظر عقلاء مذموم نمىباشد .
* غرض از ( و هكذا الحال فى كلما شكّ دخله . . . ) چيست ؟
اين است كه : بيان مذكور تنها در صورت شك در قصد امتثال نمىباشد ، بلكه در تمام امورى كه از قبل امر ناشى شده و قابل ايجاب شرعى نمىباشند ، مثل قصد وجه و تميز حكم مطلب چنين است ، و لذا در مورد شك نسبت به اعتبار اين دو نيز وظيفه احتياط است و تمسّك به قاعدهء اشتغال .
به عبارت ديگر : مطالبى كه تاكنون در رابطهء با قصد امتثال امر گفته شد ، اختصاص به قصد امتثال ندارد بلكه هر خصوصيتى را كه از قبيل قصد امتثال امر باشد يعنى متأخر از امر باشد در بر مىگيرد و لذا : در مورد قصد وجه و قصد تميز همين بحثها وجود دارد ، بدين معنا كه : اگر ما نسبت به واجبى شك كنيم كه آيا قصد وجه و تميز در آن معتبر است يا نه ؟ همين مراحل را طى مىكنيم . يعنى :
1 - اوّل به سراغ اطلاق لفظى مىرويم كه جناب شيخ از آن بهرهمند شده و لكن ما از آن محروم گرديديم .
2 - دوّم به سراغ اطلاق مقامى مىرويم كه در صورت احراز شرط ، ما هم از آن بهرهمند شديم .
3 - در مرحلهء سوّم به سراغ اصل عملى رفته ، بنا را بر احتياط و لزوم مراعات قصد وجه و تميز مىگذاريم .
* در تبيين مطالب بفرمائيد قصد تميز يعنى چه ؟
يعنى اينكه مأمور به ، به عنوان انّه مأمور به ، مشخص باشد .
* در چه مواردى مأمور به عنوان انّه مأمور به ، مشخص نيست و مكلّف نمىتواند قصد تميز نمايد ؟
با ذكر مثال پاسخ دهيد .
فى المثل : شما بعنوان مكلّف داراى دو لباس مىباشد كه يكى نجس و ديگرى پاك است و لكن با يكديگر مشتبه شدهاند ، شما نيز مىتوانيد يكى از آن دو لباس را تطهير كرده علم
كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 189
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص١٨٩