قربت ، تعلّق گرفته است .
- در حقيقت امر به يازده جزء و شرط تعلّق گرفته و لذا مكلّف از يازده جزء و شرط ، ده جزء آن را به داعى امر اتيان مىكند . و لذا اين سؤال پيش مىآيد كه :
* آيا اگر مقيّد به قيدى مأمور به واقع شود ، ذات مقيّد مأمور به نيست ؟
خير ، ذات مقيّد به قيد مأمور به نيست . چرا ؟ زيرا مقيّد و قيد دو جزء عقلى هستند و نه دو جزء خارجى و لذا نبايد آن را با امر مركب اشتباه گرفت .
1 - اجزاء مركب ، اجزاء وجوديّه و خارجيّه است ، مثلا هريك از ركوع ، سجود ، تشهد و . . . يك جزء نمازند ، بدين معنا كه هريك از اجزاء نماز حيثيّت مستقل دارند و بما هو هو محقّق مىشوند .
2 - و لكن در مقيّد وقتى شما اجزاء آن را تصوّر مىكنيد ، خود مقيّد يك جزء است و تقييد جزء ديگر .
امّا اين دو جزء دو جزء عقلى و تحليلى هستند و لذا نمىشود هريك را بالاستقلال مشار اليه قرار داده و با ابزار اشاره به آنها اشاره كرده و هريك را جداگانه نشان داد .
و لذا : اگر اين دو جزء عقلى و تحليلى مأمور به واقع شود ، معنايش اين نيست كه هر جزء براى خودش مأمور به است ، بلكه معنا و مفهوم آن اين است كه :
- اين مجموعه ، مأمور به است ، نه اينكه هريك از دو جزء تحليلى عنوان مأمور به است .
حال : نماز ، مقيّدا به قصد القربة ، مأمور به واقع شده ، و حال آنكه شما در خارج نماز را به داعى امر انجام مىدهيد .
امّا سخن ما اين است كه نماز مأمور به نيست تا شما آن را به داعى امر انجام دهيد چرا ؟
- چونكه آنچه در اينجا مطرح است تركب عقلى ( يعنى مقيّد و قيد ) است .
- در مركب عقلى ، هريك از اجزاء نمىتواند مستقلا عنوان مأمور به پيدا كند .
پس : ذات نماز بما هو نماز را نمىتوان به داعى امر انجام داد چونكه ذات الصلاة مأمور به نيست ، بلكه نماز مع قصد القربة مأمور به است .
* * *
كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 157
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص١٥٧