قصد قربت چند احتمال وجود دارد كه هريك از اين احتمالات به لحاظ حكم با ديگرى متفاوت است .
به عبارت ديگر : قصد قربت داراى معانى گوناگون است كه جناب آخوند در اين مقدمه به بررسى چهار معنا پرداخته و لكن يكى از معانى مزبور فعلا مورد بحث ماست و ما بقى معانى در پايان همين بخش خواهد آمد .
* احتمال اوّل و يا به تعبير ديگر معناى اوّل قصد قربت چيست ؟
از نظر مشهور عبارتست از امتثال امر مولى و قصد انجام عمل به داعى امر او . به عبارت ديگر : قصد قربت عبارتست از اينكه مكلّف مأمور به را به قصد امتثال انجام دهد يعنى مأمور به و يا واجب را به انگيزهء انجام امر مولى ، انجام دهد و لا غير .
فى المثل : اگر از مكلّف بپرسند كه چرا نماز مىخوانى ، پاسخ دهد بخاطر اينكه مولى در قرآن فرموده :
أَقِمِ الصَّلاةَ *
و يا
أَقِيمُوا الصَّلاةَ *
و هكذا فى ساير الواجبات .
به عبارت ديگر : عباديّت عبادت در گروه قصد امتثال امر است ، بدين معنا كه بايد بالفعل امرى باشد و مأمور ، مأمور به را به قصد امتثال و فرمانبردارى همان امر انجام دهد . تا عنوان عبادت برآن عمل صدق كند و الا صرف مطلوبيّت و يا محبوبيّت و رجحان ذاتى عمل كافى نيست كه آن را به قصد قربت انجام دهيم .
* انما الكلام در چيست ؟
در اين است كه : آيا قصد امتثال امر مثل ساير اجزاء و شرايط عبادت است يا اينكه با آنها فرق دارد ؟
فى المثل : شارع مقدس ، نيّت ، تكبيرة الاحرام ، ركوع ، سجود ، طهارت ، قبله و . . . را به عنوان اجزاء و شرايط نماز اعتبار نموده است .
آيا قصد قربتى كه در واجبات تعبّدى معتبر است ، هم رديف همان اجزاء و شرايط است بدين معنا كه شارع مقدس بايد اعتبار آن را بيان كند يا اينكه بيان آن از جانب شارع ، غير ممكن و نامعقول و اين عقل است كه بايد حكم به اعتبار قصد قربت نمايد ؟
* قبل از پاسخ به اين سؤال بفرمائيد مگر ساير اجزاء و شرايط چگونه هستند ؟
به گونهاى هستند كه اخذ و اعتبار آنها در لسان دليل و خطاب شارع و در متعلّق حكم كاملا ميسوراند و شارع مىتواند آنها را در متعلّق حكم خود اعتبار كرده بفرمايد : صلّ مع الطهاره و يا صلّ مع الاستقبال يا صلّ مع الرّكوع و السجود ، و هيچگونه محذورى هم از اين ناحيه پيش