قادر است كه پس از تعلّق امر چنين نمازى را انجام داده و امر مذكور را اطاعت كند و اينكه آنچه در صحت امر و تعلّق آن به مأمور به ، عقلا به لحاظ قدرت معتبر است ، همان قدرت مكلف بر انجام عمل در حال امتثال مىباشد و نه قدرت در حال امر ، و اينكه اين امر با فرضى كه نموديم ممكن و قابل تحقّق است ، واضح الفساد است ، چرا كه بديهى است كه اگرچه تصوّر نماز به داعى امر ، براى امر قابل تصوّر و امر ممكنى مىباشد ، و لكن انجام چنين نمازى براى مكلف ممكن نمىباشد چرا كه امر به آن تعلّق نگرفته است ، بخاطر اينكه امر ( به حسب فرض ) به نماز مقيّد به داعى امر تعلّق گرفته است و نه به نفس نماز و هرگز آمر مكلف را دعوت نمىكند مگر به آنچه كه امر به آن تعلّق گرفته و نه به غير آن .
* * *
تشريح المسائل
* حاصل مطلب در ( فلا بدّ من الرجوع فيما شكّ فى تعبّديّته . . . ) چيست ؟
پاسخ به يك سؤال اساسى است كه در صدر مطلب آمده و عبارتست از آنكه : اگر مولى صيغهء افعل را به نحو اطلاق صادر كند و صحبتى از قصد قربت ننمايد ، آيا مقتضاى اين اطلاق صيغه ، عدم اعتبار قصد قربت در هنگام انجام واجب و توصّلى بودن واجب است ، يا اينكه اين اطلاق هيچگونه اقتضائى ندارد ، نه . اقتضاى توصليّت و نه اقتضاى تعبديّت ؟
به عبارت ديگر : با رجوع به فقه و شريعت اسلام :
1 - نسبت به برخى از واجبات يقين حاصل مىكنيم كه توصّلى هستند كه در آنها طبق يقين خود عمل مىكنيم ، چرا كه يقين براى ما حجّت است .
2 - و نسبت به برخى از واجبات يقين پيدا مىكنيم كه تعبّدى هستند و لذا در اينگونه موارد نيز به يقين خود عمل مىكنيم .
امّا در اين ميان به مواردى برمىخوريم كه عملى در اسلام واجب شده است مثل : دفن ميت كافر و . . . و لكن نمىدانيم كه آيا اين يك واجب تعبّدى است يا توصّلى ؟ آيا قصد قربت لازم دارد يا نه ؟ فى المثل : اگر شارع مقدس به نحو اطلاق بفرمايد :
( آتُوا الزَّكاةَ ) *
و لكن ما ندانيم كه :
1 - آيا زكات يك واجب توصّلى است و در مقام انجام آن نيازى به قصد قربت نمىباشد ؟
2 - و يا اينكه يك واجب تعبّدى است و به هنگام اتيان آن ، رعايت قصد قربت لازم است به