شود ) اين گمان را مبر ( زيرا قضا و قدر علت انجام كار و سلب اختيار از بندگان پروردگار متعال نشود ) و اين گفتار بت پرستان و پيروان شيطان و ستيزهجويان با خداى رحمان است ، و اين سخن قدرى مذهبان و مجوسان اين امت است ، همانا خداى عز و جل دستور خود را بطور اختيار صادر فرموده ، و قدغن خود را به حساب ترساندن كرده ، و تكليف را اندك و آسان ساخته ، و كسى از روى اكراه و اجبار فرمانبرداريش نكرده ، و بدون اختيار نافرمانيش ننموده ، و آسمان و زمين را و آنچه در آن دو است بيهوده و باطل نيافريده ، « اين پندار كسانى است كه كفر ورزيدند و واى بر كسانى كه كافرند از آتش دوزخ » آن مرد گفت : اى امير مؤمنان آن قضا و قدرى كه فرمودى چيست ؟ فرمود : دستور بفرمان بردارى ، و قدغن كردن از نافرمانى ، و آماده ساختن وسائل براى انجام كار نيك و واگذاردن كردار بد ، و كمك دادن بر آنچه انسان را به او نزديك سازد ، و دست برداشتن از يارى آن كس كه نافرمانيش كند ، و نويد و تهديد ، و بشوق آوردن و ترسانيدن ، اينها همه قضا و قدر الهى است در كردار و رفتار ما ، و جز اين ( كه گفتم ) گمان مبر ، زيرا گمان بردن به غير از آن كردارها را نابود سازد ، مرد گفت : اى امير مؤمنان خدا كارت را بگشايد كه ( به اين سخنان ) گرههاى دل مرا گشودى و اين دو شعر را خواند ( كه ترجمهاش چنين است ) :
1 - توئى آن پيشوائى كه در روز جزا و بازگشت ( رستاخيز ) بسبب پيرويت اميد آمرزش از خداى رحمان داريم .
2 - آنچه از امور دين بر ما مشتبه شده بود آشكار و واضح ساختى ، پروردگارت در برابر اين احسان پاداش نيك دهد .
الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد ( فارسى ) — صفحة 219
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٢١٩