مىشود . معادل ارمنى اين نام اغوانيك « 1 » يا ران « 2 » است كه سريانى آن اران مىشود . « 3 » و در منابع اسلامى به صورتهاى الران و ارّان درآمده است .
استرابون ( ج 11 ، كتاب 4 ، ص 1 - 8 ) مىنويسد خاك آلبانيا حاصلخيز است و انواع ميوه به بار مىآورد ، امّا مردم آلبانيا به زندگى شبانى و شكار رغبت دارند . ساكنان آنجا به طرز عجيبى بلند قد و زيبا و در دادوستد دستودلباز و بخشندهاند . مىتوانند 000 60 پياده و 000 21 سوار بسيج كنند . آنها 26 زبان داشتند و چندين اتّحاديّه تحت ادارهء شاهانشان بود . امّا « اينك يك شاه بر همهء طوايف حكومت مىكند » . 32 همسايگان غربى آن ، ايبرياييها ( ايوريا نام كهن گرجستان ) و ارمنستان بودند . منطقهء كاسپيا ( احتمالا نزديك به بيلقان ) نيز به آلبانيا متعلق بود .
به گفتهء بطلميوس ( ج 5 ، ص 2 ) ، آلبانيا نه تنها شامل سرزمينهاى فوق الذكر مىشد ، بلكه از جانب شمال شرقى امتداد داشت و تمام منطقهاى را كه اينك به نام داغستان در كنار خزر گسترده است ، دربر مىگرفت .
لازم است ميان نواحى اصلى سكونت طوايف آلبانيايى و سرزمينهايى كه عملا شاهان آلبانيا اداره مىكردند فرق بگذاريم . ارمنيها بخش وسيعى از جنوب كر را از آلبانيا جدا كردند و ارمنى مآب ساختند . تنها بعد از تقسيم ارمنستان ميان ايران و يونان در 387 م ولايات اوتى « 4 » و آرتساخ « 5 » ( در جنوب كر ) مجددا نصيب حاكم آلبانيا شد . به نظر مىرسد پايتخت
هامش
( 1 ) .Alvan - k( 2 ) .Ran( 3 ) .Pseudo Zacharia Rhetor , xII Ch . 7( 4 ) .Uti( 5 ) .Artsakh