« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » « 1 » ؛
« . . . اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، چون به نماز ايستاديد ، صورتها و دستهايتان را تا آرنجها بشوييد و سر و پاهايتان را تا برآمدگى پاها مسح كنيد و اگر جنب بوديد ، طهارت بجوييد و اگر بيمار يا در سفر بوديد يا يكى از شما از تخلّى آمد ، يا زنان را لمس ( آميزش ) كرديد و آب نيافتيد با زمين پاك تيمم كنيد پس چهرهها و دستهايتان را از آن مسح كنيد ، خداوند نمىخواهد بر شما سختى قرار دهد ، بلكه مىخواهد شما را يارى كند و نعمتش را بر شما كامل سازد ، باشد كه سپاس گوييد » .
اين آيه ، يكى از آيات الأحكام است كه احكام شرعى عملى از آنها استنباط مىشود كه به تنظيم افعال مكلّفين در مورد مسائل زندگى دينى و دنيوى مربوط مىشود . اين گونه آيات ، هم تعبيرات روشنى دارد ، هم دلالتى گويا ، چون مخاطب اين آيات ، تودههاى مؤمنى هستند كه مىخواهند رفتار خود را با آيات منطبق سازند . از اين رو با آيات مربوط به نكات دقيق توحيدى و عرفانى و معارف عقلى كه نگاه انديشمندان ژرفبين را به خود معطوف مىدارد متفاوت است ، به ويژه آيات مربوط به مبدأ و معاد .
وقتى انسان به اين گونه آيات كه عهدهدار بيان وظيفهء مسلمان است مىنگرد ، مثل وظيفهء نمازهاى پنجگانه ، آنها را روشن ، استوار ، بىابهام و گويا مىيابد كه خطابش به همهء مؤمنان است و وظيفهء آنان را هنگام نماز خواندن ترسيم مىكند . خطاب بايد از
هامش
( 1 ) . مائده : 6