پيچيدگى و ابهام دور باشد ، همچنين تقديم و تأخير يا مقدّر بودن يك جمله يا كلمه نداشته باشد ، تا همهء مسلمانان با همهء اختلاف سطحى كه دارند مضمون آن را دريابند ، چه نكات دقيق قواعد ادبيات عرب را بدانند يا نه . پس كسى كه بخواهد آيه را به غير اين روش تفسير كند ، از جايگاه آيه غفلت كرده است ، همچنين كسى كه بخواهد آيه را بر اساس فتاواى فقهى پيشوايان فقه تفسير كند ، بيراهه رفته است .
حضرت جبرئيل ، اين آيه را بر قلب پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله فرود آورد ، آن حضرت هم آن را بر مؤمنان خواند ، آنان هم تكليف خود را در برابر آن به روشنى و بدون ترديد و ابهام دريافتند و پيچيدگى در دورانى به آيه راه يافت كه تضارب آراء و پيدايش اجتهادها پيش آمد . هر كس اين آيه را با دقت بخواند ، در دل و با زبانش مىگويد : خدايا ! سخنت چه رسا و بيانت چه روشن است ، فريضه را روشن ساختى و وظيفه را در آنچه پيش از نماز بر مسلمانان واجب است بيان كردى و چگونگى وضو را بازگفتى كه يكى شستن صورتها و دستها تا آرنج است ، ديگر مسح سرها و پاها . نه اجمالى در كلام تو مانده و نه ابهامى در بيان توست . با اين بيان روشن راه اختلاف را بستى . اگر كتاب عزيز تو برتر از كتابهاى آسمانى ديگر است ، « 1 » قطعاً بر روايات نقل شده از پيامبرت هم حاكم است ، رواياتى كه برخى مىگويد پاها را بشوييد و برخى مىگويد مسح بكشيد .
با اين روايتهاى متناقض چه كنيم ، كه از كسى روايت شده كه سخنش بر اساس وحى است و در كلام خودش تناقض نيست . راهى نيست جز اينكه آنچه را در قرآن آمده بپذيريم . قرآن تو نيز در دو جملهء كوتاه ، واقعيت اين فريضه را بيان مىكند كه وضو تركيبى است از دو شستن و دو مسح كشيدن ، شستن صورت و شستن دستها ، مسح سر و مسح پاها .
و آيا جز كتاب و كلام تو ، داورى راهگشا هست ؟
هامش
( 1 ) . « مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْهِ » ( مائده : 48 ) .