گفتنى است كه آيات تقيه هر چند در مورد تقيه از كافر است ، ليكن ملاك آنكه حفظ جان و مال و آبرو در شرايط حساس و خطير است ، مخصوص كافران نيست . پس اگر كسى عقيدهء خود را نزد مسلمانان آشكار كند يا طبق آن عمل كند و احساس خطر بر جان و مال و آبروى خويش كند و احتمال قوى دهد كه از سوى مسلمانان در معرض خطر قرار مىگيرد ، حكم تقيّه جارى است ، يعنى مىتواند از مسلمانان هم تقيه كند ، همانطور كه جايز بود از كفار تقيه كند ، زيرا علت و ملاك و عاملى كه موجب تقيه مىشد ، يكى است .
ديگران نيز به اين نكته تصريح دارند ، فخر رازى گويد : مذهب شافعى آن است كه اگر حالت در ميان مسلمانان همچون حالت بين مسلمانان و مشركان باشد ، براى حفظ جان تقيه حلال است . و مىگويد : تقيه براى حفظ جان جايز است ، ولى آيا براى حفظ مال هم جايز است ؟ احتمال است كه اينجا هم جايز باشد ، چرا كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرموده است :
« احترام مال مسلمان همچون احترام جانِ اوست ( حُرمة مالِ المسلم كَحُرمة دَمه ) »
و فرموده است :
« هر كس در راه حفظ مالش كشته شود شهيد است ( مَن قُتِل دونَ مالِهِ فهو شهيدٌ ) » . « 1 »
ابوهريره گويد : از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله دو ظرف حفظ كردم ، يكى را ميان مردم پخش كردم ، اما ديگرى را اگر پخش كنم ، گردنم قطع خواهد شد . « 2 »
تاريخ خلفاى اموى و عباسى پر از ظلم و خفقان و ستم و زور است ، در آن دوران
هامش
( 1 ) . تفسير فخر رازى : ج 8 ، ص 13
( 2 ) . محاسن التأويل : ج 4 ، ص 82