بود ، پس خلافت على از پيامبر صلى الله عليه و آله اختصاص به زمان حيات ايشان دارد » . « 1 » 7 - 6 . كرمانى گفت : « خلافت بعد از مرگ را اراده نكرده است ، چون وفات مشبّهبه يعنى هارون پيش از وفات موسى عليهما السلام بود و تنها در زمان حيات و وقت خاصّى خليفه بود » . « 2 » 8 - 6 . ابنحجر عسقلانى در شرح اين حديث ، پس از استدلال به آن برخلافت حضرت امير عليه السلام گويد : « پاسخ مىدهم : هارون تنها در زمان حياتش خليفه موسى نبود ، نه پس از مرگش » . « 3 » 9 - 6 . علقمى گفت : « هارونِ مشبّه به ، بعد از موسى جانشين نبود ، چون حدود چهل سال پيش از موسى درگذشت . و او را فقط هنگام رفتن به ميقات پروردگارش جانشين خود كرد » . « 4 » 10 - 6 . قارى به نقل از قاضى عياض گويد : « مشبّهبه ( يعنى هارون ) پس از موسى جانشين نبود ، چون نزديك به چهل سال پيش از موسى وفات يافت ، و تنها هنگام رفتن به ميقات پروردگارش براى مناجات ، او را جانشين خود كرد » . « 5 » 11 - 6 . حلبى گفت : « پيامبر فرمود : منافقان دروغ گفتند . بلكه من تو را جانشين خود كردم بر آنچه پشت سرم رها كردم ، پس بازگرد و جانشين من باش در خانوادهام و خانوادهات ، آيا راضى نمىشوى اى على كه نسبت به من در جايگاه هارون نسبت به موسى باشى جز اين كه پس از من پيامبرى نيست ؟ يعنى : موسى عليه السلام هنگامى كه به سوى ميقات پروردگارش رفت ، هارون عليه السلام را جانشين خود در قومش كرد . پس على به مدينه بازگشت » . « 6 » 12 - 6 . پدر دهلوى در چند موضع از دو كتابش « إزالة الخفا » و « قرّة العينين » تصريح مىكند كه موسى هارون را فقط در زمان حياتش جانشين خود كرد .
هامش
( 1 ) . شرح المصابيح ( خطى ) .
( 2 ) . الكواكب الدرارى : 13 / 245 .
( 3 ) . فتح البارى : 7 / 60 ( با اختلاف ) .
( 4 ) . الكواكب المنير ( خطى ) .
( 5 ) . المرقاة فى شرح المشكاة .
( 6 ) . انسان العيون : 3 / 131 .