دوران حياتش - / حدود چهل سال ، آنگونه كه نزد اهل اخبار و قصص مشهور است پيش از او درگذشت . گفتند : او را جانشين خود كرد ، هنگامى كه براى مناجات به ميقات پروردگارش رفت » . « 1 » 3 - 6 . قاضى عياض بنابر آنچه در المرقاة « 2 » است گويد : « و در آن دلالتى بر جانشينى او بر مدينه در جنگ تبوك نيست . در تأييد آن مىگوييم : هارون كه مشبهبه است ، بعد از موسى جانشين نبود ، چون نزديك به چهل سال پيش از موسى درگذشت .
و او را جانشين خود كرد ، هنگامى كه براى مناجات به ميقات پروردگارش رفت » .
4 - 6 . توربشتى گويد : « پيامبر فرمود : منافقان دروغ گفتند ، تو را جانشين گماردم براى آنچه پشت سرم رها كردم ، پس بازگرد و خليفهام باش در خانوادهام و خانوادهات ، آيا راضى نمىشوى - اى على كه نسبت به من در جايگاه هارون نسبت به موسى باشى ؟ اين سخن ، كلام الاهى را تأويل مىفرمود : « و قال موسى لأخيه هارون اخلفني في قومي » » . « 3 » 5 - 6 . محبالدين طبرى گويد : « همانندى ميان او و هارون تنها در اين بود كه موسى هارون را جانشين خود گماشت ، به همراه برادرى و پشتگرمى و نيرومندى كه به او داد » .
« و همهى اينها در زمان حيات بود ، با اين حال كه موسى ، همهى كارهايى كه او در جانشينى بر عهدهاش قرار داده بود انجام مىداد » . « 4 » « پس به طور قطع دانسته شد كه مراد ، جانشينى در زمان حيات است ، بنابر جايگاه تشبيه ، و جز در زمان حيات وجود نداشت » . « 5 » « و جايگاه هارون نسبت به موسى در جانشينى ، جز در زمان حيات متحقّق نشد » . « 6 » 6 - 6 . طيّبى گفت : « چون كه هارونِ مشبّهبه ، تنها در زمان حيات موسى جانشين
هامش
( 1 ) . المنهاج فى شرح صحيح مسلمبنحجاج : 5 / 174 .
( 2 ) . المرقاة فى شرح المشكاة : 5 / 564 .
( 3 ) . شرح المصابيح ( خطى ) .
( 4 ) . الرياض النضرة : 1 / 224 .
( 5 ) . الرياض النضرة : 1 / 224 .
( 6 ) . همان : 225 .