تلك الأبواب التي هي الف الف باب إلّا باب واحد ، هذا أوفق لفظا وأدقّ معنى ، منه رحمه اللّه .
[ 25 ] : حاشيهء صفحهء ( 49 ) متن كتاب
بدان كه : وطى دبر معقوده ومملوكه مختلف است ميان أعيان اسلام وايمان ، ومشهور ميان اماميّة جواز است با كراهت « 1 » ، ومالك - از جمله فقهاى اربعهء عامّه - نيز بر جواز است « 2 » ، ومنقول است از أو كه مرتكب آن فعل مىبود ومىگفته است : بر نخوردهام به كسى كه اقتدا در دين توانم كرد كه شك در حلّيت داشته باشد « 3 » .
وشيخ أبو الفتوح رازي صاحب تفسير « 4 » ، وقطب راوندى در « لباب » « 5 » وسيد أبو المكارم صاحب « بلابل القلاقل » « 6 » آن را حرام دانستهاند چنانكه مشهور ميان جمهور أهل سنّت است « 7 » ، بلكه بعضي از ايشان قائل است به كفر مستحلّ آن « 8 » .
حتّى آنكه : ملا جامى تلويحا طعنى بر مالك زده است در « بهارستان » ؛ وگفته است :
گفت مملوكه به مالك خويش * كز قفايش گرفت راه فساد
ترك اين فعل كن كه جايز نيست * نزد دينپروران شرع نهاد
گفت خامُش كه شيخ دين مالك * به چنين عيش رخصت ما داد
گفت مسكين ز زير أو كه خدات * در زد وگير مالك اندازاد « 9 »
هامش
( 1 ) نهاية المرام : 1 / 57 .
( 2 ) تفسير فخر رازي : 6 / 76 ، احكام القرآن جصاص : 1 / 351 .
( 3 ) احكام القرآن جصاص : 1 / 351 و 352 ، مغنى ابن قدامه : 7 / 225 ، المجموع : 16 / 420 .
( 4 ) تفسير أبو الفتوح رازي : 2 / 213 .
( 5 ) در مظانّش نيافتيم .
( 6 ) بلابل القلاقل : 13 و 14 .
( 7 ) مغنى ابن قدامه : 225 .
( 8 ) شرح عقائد نسفى : 249 .
( 9 ) بهارستان جامى : 60 و 61 .