از ثلث تركه به هر قدر كه راضى شود ، ودادن زايد بر ثلث ، يا زايد بر مقدارى كه از راه غبن ادّعا مىنمايد بر ورثه لازم نيست .
سؤال ثن [ 550 ] :
در املاك باير شاهى عمارت ساختن وتوقّف نمودن چه صورت دارد ؟
جواب :
در ملك غير - خواه از شاه وخواه از غير آن - به هيچ نوع تصرّف جايز نيست ، لكن در صورتي كه مجهول المالك باشد ، يا آنكه مالكش غايب ، يا مجنون ، يا طفل ، يا سفيه باشد ، حاكم شرع - يعنى مجتهد جامع الشرائط - مىتواند به ولايت عامّه آن را اجاره دهد ووجهش را به مالك رساند ، وبا يأس از ايصال به أو از براي أو تصدّق نمايد .
سؤال ثنا [ 551 ] :
هرگاه كسى جاريهاى آزاد نموده ، وحال صاحب قرض شده مىتواند كه أو را به مصرف برساند وبعد از آنكه حق سبحانه وتعالى توسعه دهد كنيزى بخرد وبه عوض أو آزاد كند ؟
جواب :
با وجود صحّت عتق نمىتواند وتسلّطى بر أو ندارد .
سؤال ثنب [ 552 ] :
زيد وجهي « 1 » به عمرو امانت داده وعمرو بدون اذن ؛ به آن معامله نموده ونفعي به هم رسيده از كيست ؟
جواب :
هرگاه معامله را به ذمّه نموده وبعد از آن امانت را به تنخواه داده بدون اذن ؛ گناهكار شده ، وموافق مشهور صاحب مبيع شده ونفع را مىبرد « 2 » خصوصا هرگاه معامله را با كسى نموده باشد كه از گرفتن وتصرّف نمودن در مال حرام مضايقه نداشته باشد ، واگر معامله را به عين آن مال نموده به اين طريق كه چيزى را خريده به عوض همان پول امانت وگفته كه خريدم اين قماش را - مثلا - به همين پول كه مال زيد بوده ، در اين صورت صحّت آن
هامش
( 1 ) الف ، ب ، ه : وجه نقدي .
( 2 ) مختلف الشيعة : 5 / 258 .