وبه آن متّصل مىگردد « 1 » ، واللّه يعلم .
سؤال ثيح [ 518 ] :
سمسمة تحمد آثارها * واشكر من أهدى ولو سمسمة « 2 »
جواب :
سمسمة الأولى مركبة من « سم » امرا و « سمه » مصدرا .
سؤال ثيط [ 519 ] :
إنّ القائم - بفتح - چه تركيب است ؟
جواب :
أصل « إنّ » ان أنا بوده است ، و « إن » نافيه است ، مثل « ما » و « لا » « 3 » ، و « أنا » اسم اوست وقائم خبر اوست ، وهمزهء « أنا » به جهت تخفيف حذف شده است وهمچنين الف انا به جهت الغاز ، بعد از آن نون در نون ادغام گشته وبه هم متصل شده ، چنانكه در قول حق تعالى در سورهء كهف :
لكِنَّا هُوَ اللَّهُ رَبِّي
« 4 » و « إن » نافيه لازم ندارد كه بعد از آن « إلّا » ، يا « لمّا » باشد - چنانكه در غالب چنان است - نظر به قول حق تعالى :
وَإِنْ أَدْرِي أَ قَرِيبٌ أَمْ بَعِيدٌ ما تُوعَدُونَ
« 5 » و
إِنْ أَمْسَكَهُما مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ
« 6 » زيرا كه « ان » در اين دو آية نافيه است - بلا خلاف - بدون إلّا ولمّا .
سؤال ثك [ 520 ] :
« خنفشار » در كلام عرب چه معنى دارد ؟
جواب :
اين در كلام عرب نيست ومولّد است از كلام عرب ، ومراد به آن در استعمالات ؛ بزرگى نمودن است بىاصل ومنشأ .
وگويند : كسى ادعاى احاطه به لغت عرب مىنمود به حدّى كه هرچه از
هامش
( 1 ) بحار الأنوار : 1 / 99 - 101 .
( 2 ) لاحظ ! البداية والنهاية : 13 / 24 .
( 3 ) يعنى : مثل ما ولاء مشبهتان بليس ؛ رفع به اسم نصب به خبر مىدهد ، مراجعه شود به مغنى اللبيب :
1 / 35 .
( 4 ) كهف ( 18 ) : 38 .
( 5 ) أنبياء ( 21 ) : 109 .
( 6 ) فاطر ( 35 ) : 41 .