ومسموع شد كه بعضي از أفاضل متأخرين مهندسين دايرهاى وضع نموده از براي اين لغز وآن را به بيست وهشت طريق حلّ نموده ، يكى از آنها آن است كه شاعر جواب گفته .
وديگر - كه بهتر است از همه - آن است كه : از طلا خمس مثقال بوده واز هر يك از مرواريد ولعل دو خمس مثقال « 1 » [ * 46 ] .
سؤال ثكد [ 524 ] :
حدّ فرسخ شرعي وذراع شرعي وشبر شرعي را بيان نمايند ؟
جواب :
فرسخ شرعي عبارت است از سه ميل كه هر ميلى هزار باع باشد ،
هامش
ومرواريد مثقالى 18 دينار وطلا مثقالى 4 دينار ؛ اين گوشواره را 20 دينار خريده است . محاسبه شود كه وزن وقيمت هر كدام از لعل ، مرواريد وطلا چقدر بوده است ؟
جواب معمّا به اين صورت مىباشد : وزن لعل ثلث مثقال وثمن مثقال است يعنى :
مثقال 24 / 11 8 / 1 + 3 / 1 بنابراين قيمت لعل در گوشواره 75 / 13 دينار مىشود :
75 / 13 42 / 11 * 30
وزن مرواريد ( لؤلؤ ) يك دانگ ( يعنى : يك ششم مثقال ) وثمن مثقال است يعنى :
مثقال 42 / 7 8 / 1 + 1 / 6
بنابراين قيمت مرواريد در گوشواره 25 / 5 دينار مىشود :
25 / 5 24 / 7 * 18
وزن طلا ربع مثقال است كه قيمت آن يك دينار مىشود كه جمعا قيمت گوشواره 20 دينار مىگردد :
دينار 20 1 + 25 / 5 + 75 / 13
( 1 ) محاسبهء آن به اين روش است : وزن طلا خمس مثقال است كه مىشود 8 / 0 دينار :
دينار 8 / 0 5 / 4 5 / 1 * 4
وزن لعل دو خمس ( 5 / 2 ) مثقال است كه قيمت آن 12 دينار مىشود :
دينار 12 5 / 2 * 30
وزن مرواريد هم 5 / 2 مثقال است كه قيمت آن 2 / 7 دينار مىگردد :
2 / 7 5 / 2 * 18
مجموع اينها 20 دينار مىباشد 20 2 / 7 + 12 + 8 / 0