بلكه زمينش هرگاه نيز وقف باشد تا باقي است ؛ بر وقف « 1 » باقي است ، واللّه العالم .
سؤال تيج [ 413 ] :
لعن بر يزيد وشيطان . . . وأمثالهما چه نفعي به لاعن وچه ضررى بر ملعون دارد ؟
جواب :
محتمل است كه در آن همين نفع لاعن باشد از اين حيثيّت كه امتثال امر شرع نموده چنانكه در صلوات وسلام فرستادن بر ملائكة ومعصومين است واحتمال دارد كه در آن نيز ضرر ملعون باشد وبه آن سبب عذابش زيادة گردد .
وتحقيق اين مرام به قدر گنجايش فرصت ومقام آن است كه : جناب أقدس بارى « 2 » - جلّ شأنه وعظم برهانه - به علم أزلي وانكشاف لميزلى مىدانست كه عمرو - مثلا - در فلان وقت با وجود عقل وشعور وتكليف خواهد كرد فلان كار قبيح را ، كه در كردن ونكردن آن كمال قدرت واختيار خواهد داشت وآن كار في حدّ ذاته ممكن ووجود وعدمش على السوية است وفاعل مذكور نظر به قوّهء شهواتيّه وميل طبيعت شيطانيّه وبواعث وزواجر نواهى وأوامر ، در كردن ونكردن آن متحيّر ومتخيّر خواهد بود « 3 » وبالأخره مختارا يك طرف را ترجيح خواهد داد ، زيرا كه محال است كه ممكن هيچ يك از وجود وعدمش ترجيح نيابد وهم موجود باشد وهم معدوم ، زيرا كه وجود وعدم نقيضانند واستحالهء اجتماع نقيضين بديهي اوّلى است .
پس هرگاه مكلّف مذكور به سوء اختيار ترجيح دهد فعل قبيحى را كه شرع أقدس فاعلش را لعن نموده است واذن در لعن أو داده عقابي كه جناب
هامش
( 1 ) ه : وقفيّت .
( 2 ) ب : الهى .
( 3 ) ه : گشت .