تصرّفات مىنمايند ؟
جواب :
شكّى نيست كه هيچ يك از صغير وكبير را نمىرسد كه تصرّف در مال مشترك نمايند ، هرچند كه حصّهء أحد متصرّفين زيادة باشد بر حصّهء ديگرى مگر به رخصت دادن شريك يا وكيل شريك ، ودر طرف صغير اذن ورضاى أو اعتباري ندارد ، بلكه موقوف است بر اذن ولىّ شرعي أو كه پدر است وجدّ پدرى ، وبعد از آنها وصىّ آنها ، وبعد از آن حاكم شرع يعنى : مجتهد « 1 » جامع الشرائط ، واگر أو نباشد ، يا رسيدن به أو دشوار باشد عدول مؤمنين به طريق حسبه متوجّه أموال أو مىشوند به ضبط واجاره وتعمير . . . وأمثال اينها ، وولى غايب وكيل اوست ، واگر أو نباشد حاكم شرع است ، بعد از أو عدول مؤمنين على الظاهر ، واللّه العالم .
سؤال تيا [ 411 ] :
هرگاه از مال وقف مسجد ، چيزى اضافه آيد به چه مصرف بايد رسانيد ؟
جواب :
بايد ضبط شود تا به مصرف وقف برسد ، مگر آنكه آن مصرف بالمرّه باطل گردد كه در اين هنگام بايد به مصرف برّ وخير رسد ، وبهتر آن است كه ملاحظهء مناسبت با مصرف واقف شود ودر آن سبب به آن صرف گردد .
مثلا : وقف مسجد را به مصرف مسجد ديگر برسانند ، ووقف كاروانسرا را به مصرف كاروانسراى وقفى ديگر برسانند .
سؤال تيب [ 412 ] :
أسباب حمّام ومسجد خراب را كه سكنه در آنجا نباشند مىتوان برداشت وصرف مسجد وحمّام جائى ديگر كرد يا نه ؟
جواب :
ظاهرا مىتوان به نحوى كه در مسألهء سابق گذشت ، لكن همان خراب شده ومشرف بر خرابى را مىتوان وباقي مانده را نمىتوان خراب كرد ،
هامش
( 1 ) ب ، ج : مجتهد حىّ .