تقدير تسليم سندش - ظاهرش آن است كه : مراد تشبّه به ايشان است از حيثيّت دوستى وميل واختيار واستحسان طريقهء ايشان ، بلكه هرگاه تشبيه مذكور موجب مزيد حزن وگريه وتعزيه بر آن حضرت شود داخل عموم « من بكى أو تباكى أو أبكى ولو واحدا وجبت له الجنة » « 1 » مىگردد .
واز جملهء مؤيّدات جواز تشبيه آن است كه : شيخ مفيد رحمه اللّه در زيارة حضرت رسالت صلّى اللّه عليه وآله وسلّم در عيد مولود فرموده كه : « هرگاه در غير مدينهء طيّبه باشى وخواهى كه آن حضرت را زيارة كنى شبيه به قبر در پيش خود بساز واسم آن حضرت را بر آن بنويس وبايست ومتوجّه آن حضرت شو ، بگو پس زيارة طولانى نقل فرموده « 2 » .
واز ظاهر كلامش ظنّ غالب به هم مىرسد كه در اين باب به نظر أو حديثي رسيده باشد ، چنانكه وظيفهء تعبيرات قدماء است واينها در صورتي است كه مشتمل بر امر حرامى نباشد مثل : نظر [ به ] نامحرم .
أمّا سنج ودهل وطبل ، پس آنها داخل آلات لهو وطربند مثل : دف وسرنا ، وبه اين سبب آن را در بعضي از مهتر خانهها « 3 » مىزنند ، واز براي حكّام با ساير سازها مىزنند .
ودر « صحاح » گفته : الصنج الذي تعرفه العرب هو الذي يتّخذ من صفر يضرب أحدهما بالآخر ، وأمّا الصنج ذو الأوتار فيختصّ به العجم « 4 » ، والطبل الذي يضرب به « 5 » .
ودر « قاموس » گفته : الصنج شيء يتّخذ من صفر يضرب أحدهما على
هامش
( 1 ) بحار الأنوار : 44 / 288 حديث 27 .
( 2 ) بحار الأنوار : 97 / 183 ( نقل از شيخ مفيد رحمه اللّه ) .
( 3 ) مهتر يعنى : بزرگتر ، كلانتر ، رئيس خواجگان شاه - در عصر صفويه - ( فرهنگ معين : 4 / 4460 ) .
( 4 ) الصحاح : 1 / 325 .
( 5 ) الصحاح : 5 / 1750 .