اگر در فريضة مىبود موجب سجدهء سهو مىشد سجدهء سهو لازم نمىشود ، وجمعى از علماء تصريح فرمودهاند كه فرقى ميان نافله وفريضة نيست مگر در اين دو امر « 1 » ودر نظر أحقر نيز فرقهاى ديگرى هست مثل آنكه : سوره در نافله لازم نيست اجماعا ، ودر فريضة در حال اختيار مختلف فيه است « 2 » ، واظهر وجوب است ، وديگر آنكه نافله را نشسته وسواره ودر راه رفتن مىتوان كرد بدون ضرورت ، وفريضة را بدون ضرورت شرعيّه در اين حالات نمىتوان كرد « 3 » ، وهمچنين قطع فريضة در حال اختيار نمىتوان كرد بخلاف نافله ، وديگر آنكه : زيادتى ركن در نافله موجب بطلان نمىشود نظر بدان حديث صحيح معتبر از حضرت صادق عليه السّلام « 4 » ، وبه هر يك از اين فوارق جمعى قائل شدهاند به مستند معتبرى ، وبعضي فارقهاى « 5 » ديگر گفتهاند ودليل درستى ندارند « 6 » .
وشك در عدد ركعات نماز واجب موجب بطلان است مطلقا مگر در نماز ظهر وعصر وعشاء - هرگاه به عنوان قصر نباشد در چند صورت - كه در اين
هامش
( 1 ) مدارك الأحكام : 4 / 274 ، حدائق الناضرة : 9 / 346 .
( 2 ) مدارك الأحكام : 3 / 347 .
( 3 ) شرائع الاسلام : 1 / 67 و 112 ، حدائق الناضرة : 6 / 424 .
( 4 ) وسائل الشيعة : 8 / 231 باب 18 ، مستدرك الوسائل : 6 / 413 حديث 1 .
( 5 ) ج : فرقهاى .
( 6 ) ه : ندارند ، واگر شك در ركعات نماز آيات كند بنا را بر أقل گذارد .
توضيح : در اين عبارت دو احتمال وجود دارد :
احتمال اوّل آن است كه : مؤلّف قول صدوق را پذيرفته وشك در ركعات نماز آيات را موجب بطلان نداند . « منتهى المطلب : 1 / 410 ، ومدارك الأحكام : 4 / 244 » .
احتمال دوّم آن است كه : نظر مؤلّف شك در عدد « ركوعات » بوده ونسّاخ تبديل به ركعات كردهاند ، زيرا عدّهاى از علماء تصريح كردهاند كه شك در عدد ركوع در نماز آيات سبب بطلان آن نمىشود . ( مدارك الأحكام : 4 / 246 ، مفتاح الكرامة : 3 / 294 و 302 ) .