زيادة نشود نماز صحيح است على الأظهر ، وبه هر تقدير ؛ اگر فعلى را به اعتبار شك به عمل آورد وبعد از آن معلوم شود كه آن را پيشتر كرده بود ، پس اگر آن فعل تكبيرة الاحرام يا ركوع يا هر دو سجده باشد ؛ نمازش باطل است ، واگر غير اينها باشد نمازش صحيح است ، واگر بعد از گذشتن از محل شك كند وبرگردد وفعل مشكوك فيه را به عمل آورد نمازش باطل مىشود .
واگر در فعلى شك كند در وقتي كه محل تدارك بود لكن تدارك را فراموش نمود به خاطرش نيامد الّا بعد از فوت محل ، پس اگر ركن بوده نمازش باطل مىشود والا نمازش صحيح است وتدارك را بعد از نماز به عمل آورد احتياطا ، وهمچنين است در تدارك فعلى كه بعد از نماز بايد به عمل آيد فراموش شود ، واگر شك كند كه فعل مشكوك فيه را در محل به عمل آورده يا نه ؟ ودر وقت شك ثاني هنوز وقت اوّل باقي است به عمل آورد ، والّا حكم شك أول دارد على الأظهر ، وهمچنين است هرگاه تعلق گيرد به فعلى از افعال منسيه كه بايد بعد از نماز به عمل آيد واگر جزم داند كه در نماز سهوى ، يا شكى كرده ، لكن در متعلق آن شك كند در ميان چند چيز ؛ به لوازم همه عمل نمايد على الأحوط بل الأقرب ، وهر شكى كه بعد از فراغ از نماز عارض شود اعتبار ندارد ، وهمچنين اگر شك كند كه از براي نماز ظهر - مثلا - نيّت ظهر كردهام يا عصر ؛ اعتبار ندارد وهرچند كه در اثناى نماز باشد وبر همان نيّت ظهر باشد . [ * 34 ]
وهمچنين شك كثير الشك اعتبار ندارد ، تا كثير الشك است بنا را مىگذارد بر اينكه مشكوك فيه را كرده است اگر كردنش موجب زيادتى نباشد ، والّا بنا را مىگذارد بر اينكه نكرده است بدون احتياج به تدارك وسجده سهو ، وكثير الشك كسى است كه بسيار شك كند در نماز به حدّى كه مردم هرگاه بر حال أو مطلع شوند بگويند كه أو بسيار شك مىكند ، واگر آن حالت از أو
مقامع الفضل — صفحة 134
مساهمون: مؤسسة العلامة المجدد الوحيد البهبهاني
ص١٣٤