و الخمور المروّقة . ( 21 ) قوم لم تزل الكرامة تتمادى بهم حتّى نزلوا دار القرار ، و أمنوا نقلة الأسفار . فلو شغلت قلبك أيّها المستمع بالوصول إلى ما يهجم عليك من تلك المناظر المونقة ، لزهقت نفسك شوقا إليها ، و لتحمّلت من مجلسي هذا إلى مجاورة أهل القبور استعجالا بها . جعلنا اللّه و إيّاكم ممّن يسعى بقلبه إلى منازل الأبرار برحمته . ( 22 ) تفسير بعض ما جاء في هذه الخطبة من الغريب : قوله عليه السّلام : « و يؤرّ بملاقحة » ، الأرّ : كناية عن النّكاح ، يقال : أرّ المرأة يورها ، إذا نكحها .
و قوله عليه السّلام : « كأنهّ قلع داريّ عنجه نوتيهّ » القلع : شراع السّفينة ، و داريّ : منسوب إلى دارين ، و هي بلدة على البحر يجلب منها الطّيب . و عنجه : أي عطفه . يقال : عنجت النّاقة أعنجها عنجا إذا عطفتها . و النّوتيّ : الملّاح . و قوله : « ضفّتى جفونه صافى كرده از تيرگى . ( 21 ) ايشان گروهى [ هستند كه ] هميشه باشد كرامت [ كه ] به غايت رسد به ايشان تا كه فرود آيند در سراى قرار ، يعنى بهشت ، و ايمن شوند [ از ] نقل كردن سفرها ، پس اگر مشغول سازى دل خود را اى شنونده به رسيدن وا آنچه ناگاه آيد بر تو از آن منظرههاى شگفت آورنده ، هر آينه هلاك شود نفس تو [ از ] شوق [ داشتن ] وا آن ، و هر آينه رحلت كنى از اين جاى نشستن وا همسايگى كردن اهل گورها [ از جهت ] شتاب خواستن به آن [ نعيم بى پايان ] ، گردانا [ د ] خداى ما را و شما را از آن كسى كه سعى كند به دل خود وا منازل نيك مردان به رحمت خويش . ( 22 ) [ ترجمهء بعضى از لغات مشكل اين خطبه : سيد رضى مى فرمايد : در گفتار آن حضرت عليه السّلام « و يؤرّ بملاقحة » كلمهء « ارّ » كنايه است از نكاح كردن ، و زن بردن و شوهر كردن .
مى گويند : أرّ المرأة يورّها آن گاه كه مرد زن را به خانه برد و با او هم بالين شود . و سخن آن حضرت كه مى فرمايد : كأنهّ قلع دارىّ عنجه نوتيهّ ، قلع به معنى بادبان كشتى است و « دارىّ » منسوب به دارين مى باشد ، و آن شهرى است كه در كنار دريا قرار دارد و از آن عطر و بوى خوش به بلاد ديگر مى برند . و عنجه يعنى برگردانيد او را ، و گويند عنجت النّاقة أعنجها عنجا وقتى كه ناقه را برگردانى ، و « نوتىّ » به معنى كشتى بان است . و نيز كلام آن حضرت : ضفّتى جفونه اراده كرده
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 402
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٤٠٢