ترجمه
امر ششم در تقسيم استصحاب است
به اقسام ( نهگانهاى ) تا معلوم شود كه اختلاف و نزاع در مسئله استصحاب ، در تمام استصحابات ( اعمّ از جارىشوندهء در امور وجوديّه و عدميّه ) است ، و يا اينكه نه تنها در برخى از استصحابات ( يعنى جارىشونده در امور وجوديّه ) است ، و لذا مىگوئيم براى استصحاب :
1 - تقسيمى به اعتبار و لحاظ مستصحب است .
2 - تقسيم ديگرى به اعتبار دليلى است كه دلالت بر استصحاب دارد .
3 - و تقسيمى هم به اعتبار شكّ در مستصحب است .
( تقسيم استصحاب به اعتبار مستصحب )
استصحاب به اعتبار مستصحب از وجوه مختلفى قابل تقسيم است :
[ وجه اول : مستصحب گاهى يك امر وجودى و گاهى هم يك امر عدمى مىباشد ]
و امّا وجه اوّل : از اين جهت است كه مستصحب گاهى يك امر وجودى مىباشد ، مثل وجوب يك شىء ( مثلا نماز يا روزه ) يا طهارت و پاكى يك شىء است و يا رطوبت و ترى يك جامه است و نحو ذلك ، و گاهى هم يك امر عدمى مىباشد ، كه اين امر عدمى خود بر دو قسم است :
يكى از اين دو قسم : عدم اشتغال ذمّه است به تكليف شرعى ، كه برخى از آن تعبير مىكنند به برائت اصليه و اصالة النفى .
و قسم دوّم : امر عدمى ( عرضى و غير اصلى ) است كه غير از امر عدمى اصلى است ، مثل :
اصالت عدم نقل لفظ از معنايش و اصالت عدم القرينه و عدم موت زيد و رطوبت جامه و حدوثى كه موجب وضو و غسل است و نحو ذلك .
و در اينكه استصحابات وجوديّه محل نزاع و اختلافاند ، اختلافى بين علماء وجود ندارد .
* * *