حال مفهوم اين دو قضيهء شرطيه اين است كه : فما لم يحكم به احدهما ، لم يحكم به الآخر .
الحاصل : حكم عقل و شرع نفيا و اثباتا تلازم دارند ، پس چگونه ممكن است كه حكم عقلى نباشد و لكن حكم شرعى باشد و بماند ؟
بله ، اين تلازم بين احكام واقعيه و نفسالامريهاى وجود دارد كه تابع مصالح و مفاسدى هستند كه در متعلقات آنها وجود دارد .
امّا در حكم شرعى ظاهرى تعبّدى كه چهبسا ممكن است مطابق با واقع هم نباشد و يا مصلحت و مفسدهاى در آن نباشد و صرفا يك وظيفهء عمليّهاى باشد كه به منظور خروج مكلّف از حيرت در اين مرحله است ، ملازمهاى وجود ندارد كه اگر حكم شرعى وجود داشت ، حكم عقلى هم باشد .
يعنى ممكن است شرع مقدس تعبدا حكمى داشته باشد كه عقل چنان حكمى را ندارد .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 640
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٦٤٠