اين است كه : از ظاهر جملهء ( صم للرؤية ، و افطر للرؤية ) فهميده مىشود كه اين دو متفرّع بر عبارت ( اليقين لا يدخله الشك ) مىباشند . در اين صورت احتمال داده مىشود كه : 1 - مراد سؤالكننده از يوم الشك ، مطلق يوم الشك باشد ، چه آخر شعبان باشد و يا اوّل رمضان . و احتمال داده مىشود كه مراد 2 - روز شكّ ميان شعبان و رمضان و يا 3 - ميان رمضان و شوال باشد كه على الظاهر احتمال سوّم بعيد است .
باقى ماند دو احتمال كه هريك از اين دو احتمال باشد ، پاسخ با ملاحظهء دو تفريع داده شده است بدين معنا كه : مراد از مطلق يوم الشك ، اوّل رمضان يا آخر آن مىباشد .
عبارت اليقين لا يدخله الشك جز بر استصحاب منطبق نمىشود . چرا كه استصحاب داخل نشدن رمضان و داخل نشدن شوال تا رؤيت هلال برآن متفرّع مىشود . « 1 »
سپس در جاى ديگر مىفرمايد : اينها اخبارى است كه در باب مورد بحث وارد شده و از آن حجيّت استصحاب استفاده مىشود . « 2 »
* * *
هامش
( 1 ) . الاستصحاب ، امام خمينى ، ص 56 - 60 .
( 2 ) . الاستصحاب ، امام خمينى ، ص 60 .