نمىتواند در يقين دخالت كند . با رؤيت هلال روزه بگير و با رؤيت هلال افطار كن .
* انما الكلام در چيست ؟
در اين است كه : آيا اين حديث دليل بر استصحاب است يا دليل بر قاعدهء احتياط و يا دليل بر هر دو ؟
* پاسخ شيخنا به اين سؤال چيست ؟
اين است كه : اگر امام عليه السّلام به دنبال كبراى كلّى يعنى ( اليقين لا يدخله الشك ) تنها مىفرمودند كه افطر للرؤية ، يعنى فقط افطار كردن با رؤيت هلال را بر اين قاعده كلّى متفرّع مىفرمودند :
امكان داشت كه كسى بگويد مراد امام ، از اين قاعده كلّى ، قانون اشتغال است ، بدين معنا كه :
1 - شما كه يقين به اشتغال ذمّه به روزه داريد ، بايد احتياط كنيد ، يعنى كارى بكنيد كه يقين به فراغ ذمّه براى شما حاصل شود و به شكّ در فراغتان اكتفا نكنيد .
2 - بلاشكّ تحصيل فراغت ذمّه و احتياط كردن به اين است كه : تا رؤيت هلال نشود بايد به روزهء خود ادامه داد .
پس : بايد فردا را هم كه يوم الشك است روزه بداريد ، چرا كه فان اليقين بالبراءة لا يدخله و لا يزاحمه الشكّ فى برائت الذمه .
امّا امام عليه السّلام دو مطلب را بر اين كبراى كلّى متفرّع نمودند :
1 - افطر للرّؤية 2 - صم للرّؤية .
* انما الكلام در چيست ؟
در اين است كه : صم للروية با قاعدهء اشتغال نمىسازد و اين قرينه است بر اينكه مراد از اليقين در اين قاعده كليه قاعدهء اشتغال نيست و الّا اين تفريع صحيح نبود . چرا ؟ زيرا كه در يوم الشك اوّل ، اصل اشتغال ذمّه مشكوك است و قطعى نشده است تا اينكه بفرمايد : اليقين بالبراءة . . .
بله ، از آنجا كه مراد امام عليه السّلام از اين قاعده كلّى اين است كه : يقين سابق را با شكّ لا حقّ نشكن اين قاعده به درد استصحاب مىخورد .
بنابراين : عدم دخول رمضان و عدم موجب روزه را استصحاب مىكنيم ، چنان كه اين قاعده در افطر للرؤية نيز با استصحاب سازگار است .
در نتيجه سه احتمال در اينجا متصوّر است :
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 376
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٧٦