خلاصه مطلب اينكه در اين احتمال گفته مىشود : امام عليه السّلام كه فرمودند : قام و اضاف اليها اخرى ، مراد اين است كه يك ركعت منفصلة بخواند چرا ؟ زيرا : نبايد يقين به برائت را با شكّ در برائت منتقض بكند ، و حال آنكه عامّه عملشان را با شكّ مىگذرانند و اماميّه با يقين به برائت و . . .
الحاصل : براساس اين احتمال هم حديث به درد استدلال بر حجيّت استصحاب نمىخورد ، چرا كه يقين و شكّ در اين احتمال ، يقين سابق و شكّ لا حقّ نيست تا اركان استصحاب در آن وجود داشته باشد ، بلكه بر خلاف استصحاب است .
به عبارت ديگر بنا را بر اكثر گذاشته مىگويند به فكر احتياط و يقين به برائت باش البته ، اين احتمال و لو به درد استدلال براى حجيّت استصحاب نخورد ، و لكن براى معناى حديث احتمال قوى است .
* وجه قوت اين احتمال چيست ؟
اولا : با فقرهء اوّل يعنى آن سؤالى كه امام در پاسخ آن فرمودند : يركع ركعتين . و او 2 ركعت نماز احتياط مىخواند سازگار است ، بخاطر اينكه در اينجا نيز فرمودند : يك ركعت نماز احتياط منفصلة بخواند .
* گواهتان بر اينكه مراد از يقين در اينجا ، يقين به برائت و از شكّ ، شكّ در برائت است چيست ؟
حديث ديگرى است كه به زودى خواهد آمد ، و در اين حديث از امام سؤال مىشود كه ما در شكهائى كه در نماز پيش مىآيد چه كنيم ؟
امام عليه السّلام مىفرمايند : اذا شككت فابن على اليقين ، يعنى هروقت در نماز شكى براى شما پيدا شد ، بنا را بر يقين بگذار .
يقين در شكوك هم با بناگذارى بر اكثر ، اتمام نماز ، و بجا آوردن نماز احتياط است تا اينكه آن گرفتارى زيادى عمدى كه عامّه گرفتار آناند براى نمازگزار پيش نيايد .
علىاىحال : برفرض كه حديث ظهور در احتمال دوّم نداشته باشد ، از آنجا كه در مقابله با احتمال اوّل قرار مىگيرد و جاء الاحتمال ، بطل الاستدلال .
پس با اين حديث نمىتوان بر حجيّت استصحاب استدلال نمود .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 339
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٣٩