* جناب شيخ احتمال دوّم در صحيحهء ثالثه چيست ؟
اين است كه بگوئيم : مراد از : قام و اضاف عليه اخرى ، يك ركعت منفصلة است و نه متصلة .
به عبارت ديگر : در اينجا كه نمىداند 3 ركعت خوانده و يا 4 ركعت ، بنا را بگذارد بر 4 ، نماز را سلام داده تمام كند ، و پس از آن برخيزد وى ك ركعت نماز احتياط منفصلة بخواند .
و امّا اينكه امام عليه السّلام مىفرمايد : و لا ينقض اليقين بالشكّ ، مراد از يقين ، يقين سابق و مراد از شكّ ، شكّ لا حقّ نمىباشد ، بلكه مراد از يقين ، يقين به برائت ذمّه و مراد از شكّ ، شكّ در برائت است .
به عبارت ديگر : لا تنقض اليقين ، به معناى لا تنقض البراءة ، است ، و لا تنقض البراءة ، به معناى لا تنقض الاحتياط است .
يعنى : يقين به برائت را ، با شكّ در برائت از دست نده .
* انما الكلام در چيست ؟
در اين است كه : اگر اين نمازگزار ، بنا را بر اكثر بگذارد ، نماز را سلام داده تمام كند و سپس يك ركعت نماز احتياط منفصلة بخواند ، مىشود يقين به برائت و لكن اگر اين يك ركعت را متصلة بخواند چنان كه عامّه برآناند ، مىشود شكّ در برائت و خلاف احتياط ؟
به عبارت ديگر چرا عمل عامّه در اينجا مىشود شكّ در برائت و خلاف احتياط و لكن عمل اماميّه يقين به برائت است و عمل به احتياط ؟ زيرا :
1 - عامّه بنا را بر اقلّ مىگذارد و عدم انجام اكثر را استصحاب كرده و . . .
حال : اگر در واقع نماز اين نمازگزار تمام و چهار ركعتى باشد ، تكليف اين يك ركعت اضافى كه متصلة خوانده چه مىشود ؟ خواهيد گفت : زيادى عمدى ، مىگوئيم زيادى عمدى مبطل نماز است ، و لذا اين عمل يقين به برائت و رعايت احتياط نيست ، بلكه نگرانكننده است .
2 - اماميّه بنا را بر روى شكّ گذاشته ، نماز را سلام داده تمام مىكنند و سپس نماز احتياط را منفصله بجا مىآورند . اين نماز دو صورت دارد : اگر نماز اين فرد به هنگام شكّ ناقص و كم بوده باشد ، اين نماز آن را جبران مىكند و اگر نماز او بههنگام شكّ كامل بوده باشد ، اين نماز ضررى به آن نمىزند ، چرا كه منفصلة انجام شده و داراى ثواب علىحده است .
بله ، شما يك سلامى در وسط كار دادهاى كه زيادى آن معفوّ است ، و لكن زياد شدن آن ركعت معفو عنه نيست .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 338
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٣٨