تلخيص المطالب
آنچه گذشت در يك گفتمان ساده با جناب شيخ انصارى * جناب شيخ تقسيمات استصحاب به انواع مختلف بر چه اساسى است ؟
1 - يكى به اعتبار مستصحب است ، چرا كه شيئى كه قبلا بوده و اكنون آن را استصحاب مىكنيم در صورتهاى مختلفى است .
به عبارت ديگر استصحاب به اعتبار يقين سابق داراى تقسيماتى است .
2 - يكى به ملاحظهء دليل است ، چونكه يقين سابق از روى دليل بوده و اين دليل هم يا شرعى بوده است و يا عقلى .
3 - يكى هم براساس شكّ لا حقّ است .
الحاصل : استصحاب بر سه اساس تقسيم مىپذيرد : 1 - مستصحب 2 - اليقين السابق 3 - شكّ لاحق
* تقسيم استصحاب به اعتبار مستصحب چگونه است ؟
از آنجا كه مستصحب گاهى يك امر وجودى است و گاهى يك امر عدمى ، ما نيز يك وقت وجود امرى كه در سابق بوده است استصحاب مىكنيم و يك وقت عدم وجود آن امر در سابق را استصحاب مىكنيم .
1 - و امّا استصحاب وجود يك امر در سابق مثل اينكه مىگوئيم : روزهء رمضان در فلان ماه واجب بود ، اكنون شكّ دارم كه آيا هنوز هم اين روزهء رمضان در آن ماه واجب است يا نه ؟ استصحاب مىكنم وجوب اين صوم را .
و يا فى المثل مىدانم كه قبلا طهارت شرط ورود به نماز بود ، اكنون شكّ كردهام كه آيا هنوز هم اين شرط هست يا نه ؟ استصحاب مىكنم وجوب شرط مزبور را .
2 - و امّا استصحاب عدم وجود امر سابق مثل استصحاب برائت اصليه بدين نحو است كه فى المثل مىگوئيم : قبل از ظهور اسلام فلان عمل واجب نبود ، حال نمىدانم كه آيا پس از اسلام اين عمل واجب شده يا نه ؟ استصحاب مىكنم عدم وجوب آن را .
* جناب شيخ آيا هر دو استصحاب وجودى و عدمى محل كلام بوده و يا اينكه نه تنها استصحاب