- و يا فى المثل : يقين دارم كه لفظ صوم و صلاة و حج و . . . از معناى لغوى به معناى شرعى منتقل شده است و لكن شكّ دارم كه آيا اين نقل در عصر خود شارع مقدس و در استعمالات خودش صورت گرفته است و با وضع تعيّنى حاصل شده است تا در نتيجه حقيقت شرعيّه ثابت شود و يا اينكه نه ، بعدها و در عصر متشرّعه اين نقل صورت پذيرفته است تا حقيقت متشرعيه و يا عرفيّه خاصّه ثابت شود .
* حاصل مطلب در ( نعم ، نسب الى بعض ، التفصيل بينهما بانكار الأول . . . ) چيست ؟
بيان تفصيلى است كه صاحب قوانين در اين مقام قائل شده و معتقد است كه طرفين تحصيل متعاكسان و صددرصد در برابر هم و ميان آنها تباين كلّى وجود دارد و اين تفصيل عبارتست از اينكه :
1 - اخباريها معتقدند كه استصحاب در موضوعات جارى مىشود و لكن در احكام جارى نمىشود .
2 - گروهى از اصوليين هم برعكس قول مزبور ، استصحاب را در احكام جارى مىدانند و لكن در موضوعات نه .
* قبل از پاسخ شيخ به تفصيل قمى بفرمائيد كه حكم شرعى به لحاظ عموم و خصوص بر چند قسم است ؟
بر دو قسم است :
1 - حكم شرعى بالمعنى الاخص و آن عبارتست از خصوص احكام شرعيهء كليه .
* ويژگى اين احكام چيست ؟
اين است كه : از شارع گرفته شدهاند ، چرا كه بيان آنها به عهدهء شارع است .
- فى المثل : بيان اينكه آيا آب نجس با زوال تغيّرش بنفسه پاك مىشود يا نه ؟ به عهدهء شارع است .
- و يا فى المثل : اينكه آيا خروج مذى ناقض وضو مىشود يا نه ؟ بيانش به عهدهء شارع است .
2 - حكم شرعى بالمعنى الاعم كه اعمّ است از احكام شرعيهء كليه و احكام شرعيهء جزئيه .
* ويژگى اين احكام جزئيه چيست ؟
اين است كه : بيان آن به عهدهء شارع نيست ، بلكه وظيفهء شارع بيان حكم كلّى است و لذا اين وظيفهء مكلّف است كه آن كلّى را بر اين مورد خاص تطبيق داده و حكم آن را استخراج نمايد .
فى المثل : شما شكّ مىكنيد كه آيا فلان لباستان با نجس ملاقات كرده است تا متنجس شده باشد
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 134
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٣٤