رنگارنگ بر آن افزوده شود ، چنان كه عادت مردم اين عصر است ، و چه بسا در ماه رمضان خوراكهائى خورده مىشود كه در چند ماه صرف نمىشود . و شك نيست كه چون معده از چاشتگاه تا شام خالى باشد اشتهاى آن افزونتر و رغبت آن بيشتر است ، و آنگاه از طعامهاى رنگارنگ مىخورد و لذت مىبرد ، و چون آنچه از چاشت تا شام مىخورد در شب مىخورد لذت آن بيشتر و قوّت آن افزونتر مىگردد ، و شهوات او برانگيخته مىشود كه اگر به عادت خود گذاشته مىشد آرام و راكد مىماند ، پس آنچه مقصود از روزه است ، يعنى ضعيف ساختن قواى شهويّه كه وسيله هاى شيطان است ، حاصل نمىشود . پس ناچار بايد خوراك را كم كند ، و در تمام شب همان غذائى را بخورد كه در شبهاى غير روزه مىخورد ، بىآنكه خوراك روز خود را به آن بيفزايد ، تا از روزهء خود سودى ببرد .
خلاصه آنكه ، روح روزه و راز پوشيدهء آن و غرض اصلى از آن : تشبّه است به يكى از اخلاق الهى ، يعنى بىنيازى و وارستگى از هر چيزى ، و اقتدار به فرشتگان در خوددارى از شهوات به قدر امكان ، و اين فقط با كم كردن خوراك نسبت به غير وقت روزه حاصل مىشود ، و تنها تأخير خوردن و هنگام شب دو چندان خوردن هيچ نتيجه و سودى ندارد . و نيز اگر سرّ روزه آن چيزى باشد كه از بعضى از ظواهر معلوم است ، يعنى توانگران درد گرسنگى را دريابند و از آن به سختى حال فقيران و بينوايان برسند ، و اين درك و فهم آنان را به مواسات با فقرا در اموال و روزى بر انگيزد ، اين نيز بدون كم خوردن حاصل نمىشود .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 473
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٧٣