فصل 90 رو به قبله كردن
و امّا رو به قبله آوردن ( استقبال ) ، گردانيدن ظاهر روى توست از ديگر جهات به سوى خانهء خدا . و اين اشاره به آنست كه بايد روى دل را از ما سوى اللَّه بگردانى و به خدا رو كنى ، كه اين اعمال ظاهر تحريك باطن است بر آنچه مناسب آن است ، پس ضبط جوارح و ساكن و ثابت داشتن آنها در يك جهت براى اين است كه بر دل ستم نكند ، زيرا هر گاه جوارح به جهتهاى متعدّد التفات كند دل نيز به تبع آنها به اشياء متعدد توجّه نمايد ، پس خداوند به گردانيدن آنها به سوى خانهء خود امر فرمود تا دل صاحب خود را به ياد آرد و به او توجه كند ، و همچنانكه اعضاء بر يك جهت ثابت است دل نيز به سوى خدا ثابت باشد .
رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « خداى تعالى ما دام كه نماز گزار [ به غير خدا ] التفات ننمايد به او توجّه مىكند » . و اين التفات شامل التفات دل نيز مىشود ، و همچنانكه حفظ سر و چشم از التفات به جهات واجب است ، همچنين پاسدارى دل و درون از التفات به غير خدا و غير نماز واجب است ، پس اگر به غير خدا و غير نماز التفات نمود ، يادآورى كن كه خدا بر او مطَّلع است ، و چه زشت است كه مناجات كننده از مناجات خود و آنچه در حين مناجات مىگويد غافل باشد ، بخصوص وقتى كه با پادشاه پادشاهان سخن مىگويد . و در دل خود فروتنى و خشوع داشته باش ، كه رهائى از التفات ظاهر و باطن نتيجه و ثمرهء خشوع است ، و هر گاه باطن فروتن و