و در اخبار موسى عليه السّلام آمده است : « اى موسى ، چون مرا ياد كنى در حالى ياد كن كه اعضاء تو به لرزه آيد ، و به هنگام ياد من فروتن و آراميده باش . و چون مرا ياد كنى زبان خود را در پشت دل خود بدار . و چون در حضور من بايستى مانند بندهء ذليل بايست ، و با دلى ترسان و زبانى راست گفتار با من مناجات كن » . و به وى عليه السّلام وحى فرمود : « به عاصيان امّت خود بگو : مرا ياد نكنند ، كه من سوگند ياد كردهام كه هر كه مرا ياد كند او را ياد كنم ، و چون گناهكاران مرا ياد كنند من به لعنت آنان را ياد كنم » .
و در حديث قدسى وارد شده است : « من نماز هر نماز گزارى را قبول نمىكنم ، بلكه نماز كسى را قبول مىكنم كه براى عظمت من فروتنى كند ، و بر بندگان من بزرگى ننمايد ، و فقير گرسنه را به خاطر من سير كند » .
امير مؤمنان عليه السّلام فرمود : « خوشا آنكه عبادت و دعا را براى خدا خالص سازد ، و به آنچه دو چشم او مىبيند مشغول نشود ، و ياد خدا را به آنچه دو گوش او مىشنود از ياد نبرد ، و به سبب آنچه خدا به ديگرى عطا فرموده تنگدل و اندوهگين نگردد » .
و امام صادق عليه السّلام فرمود : « اميد و بيم در دلى جمع نمىشود مگر آنكه بهشت براى او واجب مىشود ، پس هر گاه نماز كنى روى دل خود را به سوى خداى عز و جل كن ، كه هيچ بندهء مؤمنى نيست كه در نماز و دعاى خود روى دل به سوى خداى عز و جل كند مگر اينكه خدا دلهاى مؤمنان را رو به او كند ، و با دوست داشتن ايشان او را در رسيدن به بهشت يارى و تأييد نمايد » .
و امام باقر عليه السّلام فرمود : « نماز بنده گاهى نصف و گاهى ثلث و گاهى ربع و گاهى خمس آن بالا مىرود ، و بالا نمىرود مگر آنچه دل او رو به آن كند ، و امر به نمازهاى نافله براى اينست كه آنچه را كه از فريضه ( به علَّت عدم حضور قلب ) كاستهاند براى آنان تمام كند » .
و روايت است كه : « صداى آه كشيدن و ناليدن إبراهيم خليل عليه السّلام تا يك ميل راه شنيده مىشد ، و در وقت نماز تپش دل او مانند آواز جوش ديگ شنيده مىشد » .
و همچنين از كانون سينهء سرور ما رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم چنين صدايى شنيده مىشد .
يكى از همسران آن حضرت گفته است : « پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم با ما سخن مىگفت و ما با او
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 408
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٠٨