فصل 80 حقيقت طهارت
طهارت ظاهر يا از خبث ( پليدى و نجاست ) است يا از حدث ( كه ازالهء آن به وضو و غسل و تيمّم است ) يا از زياديها و كثافتهاى تن ، و احكام ظاهر كه به آنها تعلَّق دارد از واجب و حرام و مستحب و مكروه در كتابهاى فقه به تفصيل ذكر شده است .
و امّا آداب باطن براى طهارت خبث و ازالهء آن در وقت نياز به تخلَّى اين است كه نقص و حاجت و پليدى درون و پستى حال خود و اين را كه اندرون وا آكنده از پليديها و خود حامل نجاستهاست به ياد آورد ، و استراحت خود را بهنگام بيرون كردن آنها و آرامش دل را از چرك و ريم آنها ، و آمادگى خويش را براى عبادات و مناجات متذكَّر شود ، و بداند كه اخلاق مذمومى كه در باطن اوست نجاستهاى درونى و پليديهاى نهانى است كه اگر از خود دور كند نفس او راحت مىشود و دلش از ازالهء چركهاى آنها مطمئن مىگردد ، و شايستگى كمر بستن بر بساط خدمت و اهليّت قرب و وصول به حريم عزت پروردگار را به هم مىرساند .
پس همان گونه كه در بيرون كردن نجاستهاى ظاهرى براى راحت كوتاه مدت دنيوى سعى مىكند ، سزاوار است كه در اخراج پليديهاى باطنى و نجاستهاى درونى كه در عمق وجود او فرو رفته و مطلقا تباه كننده است بكوشد تا روح و بدن او در دنيا و آخرت براى هميشه استراحت كند .