مانند قول امام باقر عليه السّلام : « مروّة الصّبر في حال الحاجة و الفاقة و التّعفّف و الغنى ، اكثر من مروّة الإعطاء »
« جوانمردى صبر در حال فقر و حاجت و عفّت ورزى و آبرو دارى و بىنيازى نمودن از جوانمردى بخشيدن بيشتر است » .
و قول خداى تعالى : « إِنَّما يُوَفّى الصّابِرُونَ أَجرَهُم بِغَيرِ حِسابٍ » 39 : 10 آن را تأييد مىكند .
و سزاوار است كه در امثال اين اخبار دو قيد در نظر باشد :
يكى - قيد مراتب صبر و شكر ، و مراد اين است كه بعضى از مراتب صبر از برخى مراتب شكر برتر است . و در اين شكَّى نيست ، زيرا هر كه عزيزترين فرزندان خود را از دست بدهد و به فقر و بيمارى مبتلا شود ، و با وجود اين صبر كند و جزع و بىتابى ننمايد ، او البتّه افضل است از كسى كه مال زيادى به او داده شده ، و بگويد :
خدا را شكر ، الحمد للَّه ، بدون اينكه عمل ديگرى از طاعات بجا آورد .
و ديگر - اين قيد كه آن اخبار خارج از اين تصور عموم مردم است كه ميان صبر و شكر جدائى است ، زيرا عامّهء مردم از خوددارى از جزع بهنگام بلا چيزى جز صبر نمىفهمند ، و توجه ندارند كه اين خوددارى نوعى عبادت است كه براى بزرگداشت خدا حاصل شده است ، و اين عين شكر است . و همچنين از حمد كردن و اشتغال به نماز بهنگام رسيدن نعمت چيزى جز شكر نمىفهمند ، و توجه ندارند كه اين عمل باز داشتن نفس از كفران و ناسپاسى است ، و اين عين شكر است .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 388
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٨٨