فصل 65 اقسام نعمتها و لذتها
نعمت عبارت است از هر خير و لذت و سعادتى ، بلكه هر مطلوب و گزيده اى .
و آن بر دو گونه است :
1 - آنچه لذاته مطلوب است نه براى غير آن ، و فوق آن غايتى ديگر نيست .
اين گونه نعمت مخصوص به سعادت اخروى است كه بىپايان است ، يعنى لذت نظر به وجه اللَّه ، و سعادت لقاء او ، و ديگر لذّات بهشت از بقائى كه فنا ندارد ، و شادى و سرورى كه در آن غم نيست ، و علمى كه جهل با آن نيست ، و غنائى كه فقر از پى ندارد و غير اينها . اين نوع نعمت براى رسيدن به غايتى ديگر نيست ، بلكه لذاته مطلوب است ، و نعمت حقيقى و لذت واقعى است . و از اين رو رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « عيشى ( زندگانى خوشى ) نيست مگر عيش آخرت » . و غالب اين نعمت و سعادت و قويتر و شريفتر آن لذت و بهجت عقلى است نه جسمانى - چنان كه اين معنى پوشيده و پنهان نيست - و تنها عقل آن را ادراك مىكند ، و براى گوش و چشم و بويائى و شكم و دامن حظ و بهره اى در آن نيست .
2 - آنچه براى غير آن قصد شود ، يعنى براى غايتى خواسته شود كه آن لذاته مطلوب است ، خواه اين غير به خودى خود مطلوب باشد يا نه . و اين بر چهار قسم است :
قسم اول - كه نزديكترين و خاصترين است : فضائل نفسى است كه در اين كتاب