ممكن نيست ، زيرا نيّت اجابت انگيزه است ، و انگيزه اى جز شهوت در كار نيست ، پس چگونه نيّت فرزند دارد . و از اين رو سالكان پيشين از طاعاتى كه نيّت در آنها حاضر نبود امتناع مىورزيدند و مىگفتند : نيّت نمىيابم ، و اين براى آن بود كه مىدانستند نيّت روح و قوام اعمال است ، و عمل بدون نيّت راستين رياء و تكلَّف و سبب دورى و دشمنى است نه سبب نزديكى و دوستى .
روايت است كه : « يكى از مواليان حضرت صادق عليه السّلام نزد او آمد و سلام كرد و نشست ، و چون اما برخاست برود آن مرد نيز همراه او رفت ، و وقتى امام به در خانه خود رسيد داخل خانه شد و آن مرد را واگذاشت ، اسماعيل پسر امام عرض كرد : پدر چرا به او تعارف نكردى كه داخل شود ؟ فرمود : در وضعى نبودم كه او را به خانه داخل كنم . اسماعيل گفت : او كه داخل نمىشد ، حضرت فرمود :
پسرم : دوست ندارم كه خدا مرا از اهل تعارف ( به تكلَّف كسى را به چيزى خواندن ) بنويسد « .
تيمم راه خالص كردن نيّت
راه خالص گردانيدن نيّت در طاعات تقويت ايمان به شرع است ، و تقويت ايمان به ياد آورى بزرگى ثواب طاعات با خلوص نيّت است ، و چون ايمان قوى شد چه بسا از نفس رغبتى به فعل طاعت با خلوص نيّت برانگيخته شود . مثلا كسى كه به نيّت فرزند نكاح نمىكند ، بلكه نيّتش صرفا برآوردن شهوت است ، بايد ايمان خود را به بزرگى ثواب كوشش در افزودن امّت حضرت محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم تقويت كند ، و از نفس خود همه رماننده هاى از فرزند ، مانند سنگينى بار هزينه و مدّت دراز رنج و تعب و غيره را دفع كند ، و چون چنين كرد از نفس او رغبتى به تحصيل فرزند براى ثواب برانگيخته مىشود .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 158
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص١٥٨