متعلَّق به آن است . پس نيّت و عزم بر ازدواج متعلَّق به قوه شهوت است ، و بر دفع كافرى كه مسلمين را مىآزارد متعلَّق به قوه غضب است ، و نيّت در عبادات همراه با قصد تقرّب اخلاص ناميده مىشود .
امّا هماهنگى و موافقت با غرض و مطلوب اگر نزد عقلا و اهل بصيرت نيز چنين باشد ، مراد از آن چيزى است كه در واقع و نفس الامر مرغوب و مطلوب است و تحصيل آن خير و سعادت بشمار مىآيد ، و به اين اعتبار غفلت مطلقا مذموم و نكوهيده و نيّت ستوده و پسنديده است . پس اگر غفلت بطور مطلق مورد نكوهش و نيّت مورد ستايش قرار گيرد به اين اعتبار است ، و آيات و اخبارى كه در ذمّ غفلت وارد شده خارج از اين اعتبار است ، چنان كه خداوند در وصف غافلان مىفرمايد :
« إِن هُم إِلا كَالانعامِ بَل هُم أَضَلَّ سَبيلا » 25 : 44 ( فرقان ، 44 ) « آنها جز همانند چارپايان نيستند بلكه در راه و روش گمراه ترند » .
و مىفرمايد : « أُولئِكَ هُم الغافِلُونَ » 7 : 179 ( اعراف ، 178 ) « اين گروه ، غفلت زدگانند » .
تنبيه : غفلت به معنى مذكور اعمّ است از اينكه سستى و ضعف نفس و پژمردگى و كاهلى آن از بر انگيخته شدن به سوى آنچه آن را موافق غرض و هدف مىيابد با جهل به موافق و سزاوار باشد ، يا با علم به آن و فراموشى از آن ، يا با ياد آورى آن ، و چه بسا در عرف صاحبنظران به صورت فراموشى و عدم تذكَّر مخصوص گرديده است ، و گاهى بين آن دو به بعضى اعتبارات فرق و اختلاف هست .
تتميم غفلت موجب محروميّت است
غفلت و كاهلى و پژمردگى از تحصيل آنچه از امور دنيا و دين سزاوار است موجب محروميّت از سعادت دنيا و آخرت و منجر به شقاوت و بدبختى در هر دو جهان مىشود ، زيرا سستى و اهمال در رعايت امر زندگى و مصلحتهاى آن به هلاكت
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 138
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص١٣٨