« فَمَن يَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ خَيرا يَره ، وَمَن يَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ شَرّا يَرَه » 99 : 7 - 8 ( زلزال ، 7 - 8 ) « هر كه هموزن ذرّه اى نيكى كند آن را ببيند ، و هر كه هموزن ذرّه اى بدى كند آن را ببيند » .
و از اين رو يقين كردند كه ذرّه اى نيكى بىاثر نيست ، همچنانكه يك دانه جو كه در ترازو نهاده شود بىاثر نيست ، و اگر هر جوى خالى از اثر بود يك مشت جو هم در ترازو اثرى نداشت . پس ترازوى حسنات با ذرّه هاى خيرات برترى مىيابد تا آنجا كه سنگين مىشود و كفّه سيّئات را سبك مىگرداند . و زنهار كه طاعتهاى اندك را كوچك مشمارى تا بدين بهانه بجا نياورى ، و گناهان خرد را كوچك مشمارى تا بدين دستاويز از آنها پرهيز نكنى ، همچون آن زن كودن كه از پنبه ريسى دست برمىدارد به اين عذر كه هر ساعتى جز تارى چند نخ نمىريسد و از اين كار چه ثروتى حاصل مىشود و چه جامه اى پديد مىآيد ، و حال آنكه نمىداند كه جامه هاى دنيا تار تار فراهم آمده است ، و اجسام عالم با همه بزرگى و گستردگى ذرّه ذرّه جمع شده است . و چه بسا بر كارى كم پاداشى بزرگ مترتّب باشد ، پس نبايد چيزى از طاعات را كوچك شمرد .
امام صادق عليه السّلام فرمود : « خداى تعالى سه چيز را در سه چيز پنهان كرده است :
خشنودى خود را در طاعتش ، پس هيچ طاعتى را كوچك مشمار كه شايد رضاى او در آن باشد . و غضب خود را در گناهان و نافرمانيها ، پس هيچ معصيتى را حقير مدان كه ممكن است غضب او در آن باشد . و دوستى و ولايت خود را در بندگانش ، پس هيچ يك از ايشان را تحقير مكن كه شايد وى دوست خدا باشد « .
بنابر اين استغفار به دل حسنه اى است كه ضايع نمىگردد ، بلكه گفتهاند :
استغفار به زبان [ با غفلت دل ] نيز حسنه است ، زيرا حركت زبان به استغفار با غفلت بهتر از خاموشى است ، كه فضيلت آن نسبت به سكوت از آن ظاهر و هويداست ، اگر چه نسبت به عمل دل نقص است ، پس سزاوار است كه حركت زبان به استغفار ترك نشود ، و بكوشد كه حركت دل را نيز به آن بيفزايد ، و به درگاه خداوند زارى كند كه دل را با زبان در خو گرفتن به خير شركت دهد .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 114
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص١١٤