فصل 23 علاج اصرار بر گناهان
بدان كه راه تحصيل توبه ، و علاج براى گشودن گره اصرار بر گناهان اين است كه : آنچه را در فصل آن وارد شده - چنان كه گذشت - و زشتى گناهان و شدت عقوبت آنها را به ياد آورد ، و آنچه را كه در قرآن كريم و روايات و اخبار از مذمّت گناهكاران رسيده است متذكَّر شود ، و در حكايتهاى پيامبران و بزرگان بندگان تأمّل كند و در مصائب دنيوى آنان كه به سبب ترك اولى و ارتكاب بعضى از گناهان خرد بر ايشان گذشته است بينديشد ، و بداند كه آنچه به بنده در دنيا از عقوبت و مصيبت مىرسد به سبب معصيت اوست - چنان كه اخبار بسيار بر آن دلالت دارد - و عقوبت يكايك گناهان را مانند شرابخوارى و زنا و دزدى و قتل و تكبّر و حسد و دروغ و غيبت و گرفتن مال حرام . . . و گناهان ديگرى كه شمارش آنها ممكن نيست به خاطر آورد ، سپس ضعف و عجز خود را از تحمّل عذاب آخرت و عقوبت دنيا متذكَّر شود ، و پستى دنيا و شرف آخرت و نزديكى مرگ و لذّت مناجات با ترك گناهان را به ياد آورد ، و از اينكه فورا و در حال حاضر اين عقوبتها به وى نمىرسد مغرور نشود زيرا شايد از كسانى باشد كه به آنها مهلت داده شده و آنگاه به عقوبت سخت گرفتار خواهند شد .
پس كسى كه در اين همه بينديشد و حقيقت آنها را دريابد نفس خود را البته