و از آنهاست :
زدن و دشنام گفتن و لعن و طعن
اينها غالبا ناشى از دشمنى و كينه است ، و بسا كه از مجرّد غضب و سوء خلق صادر شوند ، و فحش و دشنام ممكن است از عادت معاشرت و همنشينى با اوباش و اراذل پديد آيد ، و گاهى انگيزهء آن در بعضى از افراد دوستى مال و از دست دادن آن است كه از رذائل قوهء شهوت به شمار مىرود ، جز اينكه فاعل مباشر اين امور قوهء غضب و هيجان آن است ، اگر چه اين هيجان به سبب كار قوهء شهوت حاصل شده باشد . و به هر تقدير بنا بر قاعدهء ما از رذائل قوهء غضبيّه است ، و از اين رو آن را فقط تحت رذائل قوهء غضب مىآوريم .
شكَّى نيست كه اين امور مذموم و قبيح و در شرع مقدّس حرام است ، و موجب تباه شدن اعمال انسان و خسران مآل و سرانجام اوست . و همهء آنچه بر ذمّ ايذاء و زيان رساندن دلالت دارد بر نكوهش آنها نيز دلالت دارد ، زيرا اين امور بعضى از افراد و مصاديق آن دو مىباشند . و عقل و شرع بر شدّت زشتى هر يك از آنها و اينكه موجب هلاك است متّفقند .
امّا ( زدن ) -
در اين شكَّى نيست كه هر عاقلى زدن مسلمان را بدون جهت شرعى قبيح مىداند ، و همهء طوايف بنى آدم حتّى بيدينان آن را مذموم مىشمارند .
و اخبارى كه در ذمّ آن وارد شده بسيار است و در بعضى از آنها تصريح شده است كه :
« من ضرب رجلا سوطا لضربه اللَّه سوطا من النّار » .
« هر كه مردى را تازيانه اى زند خداوند او را تازيانه اى از آتش خواهد زد . »
و امّا ( فحش و دشنام و بدزبانى ) -
منشأ فحش و دشنام و هرزه گوئى خباثت نفس است . رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود :
« ليس المؤمن بالطَّعّان و لا اللَّعّان ، و لا الفاحش و لا البذى »
« مؤمن طعنه زن و لعنتگر و فحشگو و بد زبان نيست » .
و نيز فرمود : « إيّاكم و الفحش ، فإنّ اللَّه لا يحبّ الفحش و التّفحّش » .
« از فحش و دشنام بپرهيزيد ، كه خداوند بد زبانى و هرزه گوئى را دوست