جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 363

كسى بر آن مداومت نمايد تا عادت كند صفت حلم طبيعى براى او پديد مىآيد ، به نحوى كه غيظ هيجان نمىيابد تا به فرو خوردن آن نياز باشد . و از اين رو رسول خدا صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود : « انّما العلم بالتّعلَّم و الحلم بالتّحلَّم » « علم به تعلَّم - فرا گرفتن و آموختن - و حلم به تحلَّم حاصل مىشود » . و كسى كه طبعا حليم و بردبار نباشد ناگزير بايد در فرو بردن خشم بهنگام هيجان آن بكوشد تا صفت حلم براى او پديد آيد . و خداى سبحان فرو برندگان خشم ( كاظمين غيظ ) را در كتاب كريم خود ستوده ، و اخبار در شرافت آن و بزرگى اجر و ثواب آن متواتر است . رسول خدا صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود : « من كظم غيظا و لو شاء أن يمضيه أمضاه ، ملأ الله قلبه يوم القيامة رضا » ( 1 ) . « هر كه خشمى را فرو برد كه اگر بخواهد مىتواند آن را اعمال كند ، خدا روز قيامت دلش را از خشنودى و رضا پر مىكند » . و نيز فرمود : « ما جرع عبد جرعة أعظم اجرا من جرعة غيظ كظمها ابتغاء وجه الله تعالى » . « هيچ بنده اى جرعه اى نياشاميد كه اجر آن بيشتر باشد از جرعة غيظى كه براى خداى تعالى فرو برده است » . و فرمود : « انّ لجهنّم بابا لا يدخله إلا من شفى غيظه بمعصية الله تعالى » . « جهنّم را درى است كه فقط كسانى كه خشم خود را به گناه خدا فرو نشانده باشند از آن داخل مىشوند » . و فرمود : « هر كه خشم خويش فرو برد در حالى كه مىتواند آن را به اجرا در آورد خداوند در روز قيامت در برابر خلائق او را بخواند تا هر حور بهشتى كه خواهد برگزيند » . و فرمود : « من أحبّ السّبيل إلى الله تعالى جرعتان : جرعة غيظ يردّها بحلم ، و جرعة مصيبة يردّها بصبر . »