سود نمىبخشد ، و از اين روست كه هر گاه از ستايش علم سخن مىرود حلم نيز با آن ذكر مىشود . پيغمبر اكرم صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود : « اللَّهم أغننى بالعلم و زيّنّى بالحلم »
« خداوندا مرا به سبب علم بىنياز كن و با حلم زينت بخش » . و نيز فرمود : « پنج چيز از روش مرسلين است » و حلم را يكى از آنها شمرد . و فرمود : « ابتغوا الرّفعة عند الله »
« مرتبهء بلند را نزد خدا بجوئيد » ، پرسيدند : چيست آن ؟ فرمود :
« تصل من قطعك ، و تعطى من حرمك ، و تحلم عمّن جهل عليك »
« هر كه دوستى تورا قطع كند با او پيوند كن ، و هر كه از نيكى خود تورا محروم سازد با او نيكى كن ، و هر كه به نادانى با تو رفتار كند حلم بورز » .
و فرمود : « انّ الرّجل المسلم ليدرك بالحلم درجة الصّائم القائم »
« مرد مسلمان به واسطهء حلم به مرتبهء كسى مىرسد كه روزها روزه گيرد و شبها را به عبادت به سر برد » .
و فرمود : « انّ الله يحبّ الحيىّ الحليم ، و يبغض الفاحش البذىّ »
« خداوند بندهء با حياى بردبار را دوست دارد ، و فحش گوى بىشرم را دشمن دارد » .
و فرمود : « ثلاث من لم تكن فيه واحدة منهنّ فلا تعتدّوا بشيء من عمله : تقوى تحجزه عن معاصى الله ، و حلم يكفّ به السّفيه ، و خلق يعيش به في النّاس » .
« سه چيز است كه هر كه يكى از آنها را نداشته باشد هيچ عملى او را فايده نمىبخشد : تقوايى كه وى را از گناه باز دارد ، و حلمى كه با آن سبكى سبكسران را كوتاه كند ، و اخلاقى كه با آن در ميان مردم زندگى كند . » و فرمود : « چون خلايق در روز قيامت گرد آيند منادى ندا كند كه اهل فضل كجايند ؟ گروهى برخيزند و به سوى بهشت شتاب كنند ، ملائكه به ايشان برخورند و گويند : چرا به شتاب به سوى بهشت مىرويد ؟ گويند : ما اهل فضيلت هستيم . پرسند : فضيلت شما چيست ؟ گويند : وقتى به ما ظلمى رسيد صبر كرديم ، و چون به ما بدى كردند عفو كرديم ، و اگر به ما سبكسرى شد حلم نموديم . فرشتگان گويند : به بهشت درآئيد كه پاداش اهل عمل چه نيك است . » و نيز فرمود :
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 361
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٦١