نداشت لازم مىآمد كه در انبياء و اوصياء هم وجود داشته باشد ، و بىشك اين ادّعا باطل است .
امّا معالجهء غضب متوقّف است بر چند امر ، و ممكن است به بعضى از آنها علاج شود :
( اوّل ) زايل ساختن اسباب و عواملى كه باعث هيجان غضب مىشود ، زيرا علاج هر بيمارى ريشه كن كردن مادّهء آن است ، و انگيزه هاى غضب عبارتند از خود بينى و فخر و كبر و مكر و لجاج و مراء و مزاح و استهزاء و عيبجوئى و سرزنش و مخاصمه و شدّت حرص نسبت به مال و جاه دنياى فانى ، و اينها همه اخلاق پست و هلاك كننده است و با وجود آنها خلاصى از غضب ممكن نيست . پس ابتدا بايد آنها را زايل كرد تا ازالهء غضب آسان شود .
( دوم ) اينكه زشتى و سرانجام بد غضب و آنچه را كه در شرع در مذمّت آن وارد شده به ياد آورد .
( سوم ) اخبارى و آثارى را كه در ستايش و پاداش دفع غضب رسيده متذكَّر شود و فوائد خشم نكردن را به نظر آورد ، مانند اينها :
پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود : « من كفّ غضبه عن النّاس كفّ اللَّه تبارك و تعالى عنه عذاب يوم القيامة . »
« هر كه غضب خود را از مردم باز دارد خداى تعالى در روز قيامت عذاب خود را از او باز مىدارد » .
و امام باقر عليه السّلام فرمود : « مكتوب في التّوراة ، فيما ناجى اللَّه به موسى :
أمسك غضبك عمّن ملَّكتك عليه أكفّ عنك غضبى . »
« در تورات در ضمن مناجات خدا با موسى آمده است كه : خشم خود را از كسى كه تورا بر او مسلَّط ساختهام باز گير تا خشم خود را از تو بازگيرم » .
و امام صادق عليه السّلام فرمود : « أوحى اللَّه تعالى إلى بعض انبيائه :
يا بن آدم اذكرنى في غضبك أذكرك في غضبى و لا أمحقك فيمن أمحق ، و اذا ظلمت بمظلمة فارض بانتصارى لك فإنّ انتصارى لك خير من انتصارك لنفسك . »
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 355
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٥٥