كن و اگر عيب و كار ناشايسته اى از آنها ديدى هر چه زودتر آن را بر كوچك و بزرگ منكر و ناروا شمار ، به اينكه پاكى و برائتشان را پىگيرى كنى و گناه را بزرگ بدانى و عيب را خوار شمارى » و بالجمله : مبالغه در تفحّص و تفتيش سزاوار نيست ، زيرا اين كار از بدگمانى كه از آن نهى شدهايم خالى نخواهد بود ، و بعضى از گمانها گناه است .
و امّا مقتضاى غيرت نسبت به « اولاد » آن است كه از آغاز مراقب احوال هر يك از آنان باشى ، و براى پرستارى و پرورش و شيردادن او توسّط زنى شايسته و صالح كه غذاى وى حلال باشد دقّت نمائى . زيرا كودكى كه اعضاء او از شيرى كه از غذاى حرام به هم رسيده رشد كند طبع او به پليديها و ناپاكيها تمايل دارد ، از آن رو كه طينت او از آلودگى سرشته شده است .
و چون به سر حدّ تميز رسد بايد او را آداب نيكان بياموزى . و چون اول صفتى كه بر كودك غلبه دارد تمايل به غذاست ، بنابر اين بايد آداب خوردن را به وى آموخت به اين نحو كه با دست راست غذا بخورد و در آغاز خوردن « بسم اللَّه » بگويد و از جلوى خود بخورد ، و پيش از ديگران دست به طعام نبرد ، و به طعام و به كسانى كه غذا مىخورند خيره ننگرد ، و با شتاب غذا نخورد ، و لقمه را نيك بجود ، و دست و جامه را به آنچه مىخورد آلوده نسازد ، و پرخورى را زشت و بد شمارد به طورى كه شكم پرست را نكوهش كند و او را همچون چهارپايان بداند ، و كودكى را كه پرخورى نمىكند بستايد ، و ايثار در طعام و كم اعتنائى به آن در نظرش محبوب باشد ، و به هر غذائى كه فراهم شود و به دست آيد قناعت كند .
سپس به تأديب كودك در امر لباس مبادرت نمايد به طورى كه از روش نيكان و پارسايان بيرون نرود بدين ترتيب كه : لباس ساده و پنبه اى و سفيد را محبوب او سازد ، و او را از لباسهاى ابريشمى و رنگارنگ بر حذر دارد ، و به او بفهماند كه اين گونه لباسها شأن زنان است و مردان از آن عار دارند ، و او را از معاشرت و همنشينى با طفلانى كه به ناز و نعمت و خوشگذرانى و زينت پرورش يافته و خو كردهاند محافظت كند .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 330
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٣٠