مىدهند نبايد به اعمال خود تكيه كنند ، زيرا هر چند بكوشند و تمامى عمر خود را در راه عبادتم به زحمت اندازند باز هم مقصّرند و در عبادت خود حقّ عبادت مرا بجا نتوانند آورد نسبت به آنچه از من از كرامت و نعمتهاى بهشت و درجات عالى در جوارم طلب مىكنند ، و ليكن بايد به رحمت من اعتماد كنند و به حسن ظنّ خود نسبت به من اطمينان نمايند و به فضلم اميدوار باشند ، كه هرگاه چنين باشند رحمت من آنان را درمىيابد و رضوانم به آنها مىرسد و لباس عفو خود را به ايشان مىپوشانم ، زيرا من خداى رحمان و رحيمم و خود را به اين نام ناميدهام » .
و از امام باقر عليه السّلام روايت شده كه فرمود :
« وجدنا في كتاب علىّ عليه السّلام أنّ رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم قال - و هو على منبره - : و الَّذى لا إله الا هو ما أعطى مؤمن قطَّ خير الدّنيا و الآخرة الا بحسن ظنّه باللَّه و رجائه له و حسن خلقه و الكفّ عن اغتياب المؤمنين ، و الَّذى لا إله إلا هو لا يعذّب اللَّه مؤمنا بعد التّوبة و الاستغفار إلا بسوء ظنّه باللَّه و تقصيره من رجائه و سوء خلقه و اغتيابه للمؤمنين ، و الَّذى لا إله إلا هو لا يحسن ظنّ عبد مؤمن باللَّه إلا كان اللَّه عند ظنّ عبده المؤمن لأنّ اللَّه كريم بيده الخيرات يستحيى أن يكون عبده المؤمن قد أحسن به الظَّنّ ثمّ يخلف ظنّه و رجاءه ، فأحسنوا باللَّه الظَّنّ و ارغبوا إليه » .
« در كتاب على عليه السّلام يافتيم كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم بالاى منبر خود فرمود كه :
قسم به خدائى كه به غير از او خدائى نيست كه به هيچ مؤمنى هيچگاه خير دنيا و آخرت داده نشد مگر به سبب خوش گمانيش به خدا و اميدواريش به او و حسن خلقش و خوددارى از غيبت مؤمنين ، و قسم به خدائى كه غير از او خدائى نيست كه خدا هيچ مؤمنى را بعد از توبه و استغفار عذاب نكند مگر به سبب بدگمانيش به خدا و كوتاهى در اميدوارى به او و بد اخلاقى و غيبت مؤمنين ، و قسم به خدائى كه غير از او خدائى نيست هيچ بنده اى به خدا گمان نيكو نمىبرد مگر اينكه خدا مطابق ظنّ او با او رفتار مىكند . زيرا خدا كريم است و همهء خيرات به دست اوست و شرم دارد از اينكه بندهء مؤمنش به او گمان نيك برد و او بر خلاف گمان
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 303
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٠٣